To download all ACMV lecuters in PDF format
www.acmv.org
 
HOME
eBooks
FORUM
Lecture
Air Conditioning and Mechanical Ventilation System (Vol. 1) > Chapter - 5 (Part 1 of 3) > Air Distribution Systems (Part 1 of 3) > > www.acmv.org
Air Conditioning and Mechanical Ventilation System (Vol. 1) > Chapter - 5 (Part 1 of 3) > Air Distribution Systems (Part 1 of 3) >


Chapter-5 Air Distribution Systems Fundamental and BasicConcept

Chapter-5 Air Distribution Systems

 Air Conditioning and Mechanical Ventilation

Contents

၅.၁ Duct အမ်ိဳးအစားမ်ား(Types) 3

၅.၁.၁ Duct ပံုသဏၭာန္္မ်ား (Shapes of Air Duct) 3

၅.၁.၂ Flexible Connection သုိ႔မဟုတ္ Flexible Duct 3

၅.၁.၃ Vertical Duct and Horizontal Duct 4

၅.၁.၄ Supply Air Duct ၊ Return Air Duct and Outdoor Air Duct 4

၅.၁.၅ Duct Layout 5

၅.၂ Duct System မ်ားကို အဆင့္အတန္း(Classification) ခြဲျခား သတ္မွတ္ျခင္း 6

၅.၃ Duct မ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း (Duct Construction) 8

၅.၃.၁ Duct ျပဳလုပ္ရန္ ပစၥည္းအမ်ိဳးအစား ေရြးခ်ယ္ျခင္း (Ductwork Materials) 10

၅.၃.၂ Duct Seal 11

၅.၃.၃ Duct အျပင္ဘက္၌ Insulation ျပဳလုပ္ထားျခင္း (External Insulation) 14

၅.၃.၄ Duct အတြင္း၌ Insulation ျပဳလုပ္ထားျခင္း (Internal Insulation) 15

၅.၃.၅ Access Doors. 16

၅.၃.၆ Duct Test Holes. 16

၅.၃.၇ Duct fittings. 16

၅.၄ Duct Support ႏွင့္ Hanger 17

၅.၅ Duct Properties. 19

၅.၅.၁ Duct Heat Gain သုိ႔မဟုတ္ Duct Heat Loss. 19

၅.၅.၂ Aspect Ratio. 19

 

ပံု ၅-၁ Air Distribution System

Air Conditioning and Mechanical Ventilation System မ်ား၌ ေလမ်ားကို လိုအပ္သည့္ ေနရာသို႔ ေရာက္ေအာင္ ပို႔ေဆာင္ေပးရန္ လိုအပ္သည္။ Mechanical Ventilation တြင္လည္း ေလသန္႔မ်ား(fresh air) ပို႔ေဆာင္ေပးရန္ ႏွင့္ မလိုလားအပ္သည့္ ေလမ်ား(exhaust air)ကို စုပ္ထုတ္ပစ္ရန္ လိုအပ္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေလမ်ား တစ္ေနရာမွ တစ္ေနရာသို႔ ပို႔ေဆာင္ရန္အတြက္ duct system မ်ားကို အသံုးျပဳၾကသည္။

Duct velocity ဆုိသည္မွာ duct အတြင္းရွိ ေရြ႕လ်ားေနေသာ ေလ၏ျမန္ႏႈန္း ျဖစ္သည္။ Duct velocity အလြန္မ်ားျခင္း၊ နည္းျခင္း မျဖစ္ရန္ လိုအပ္သည္။ ေလအလ်င္(velocity) အလြန္မ်ားျခင္းေၾကာင့္ ဖိအားက်ဆင္းမႈ(pressure drop)မ်ားျခင္း၊ အသံဆူညံျခင္း(noise) ႏွင့္ တုန္ခါျခင္း(vibration) စသည္တုိ႔ ျဖစ္ေပၚႏုိင္သည္။ ေလအလ်င္(velocity) အလြန္နည္းျခင္းေၾကာင့္ ေလမွ သယ္ေဆာင္လာသည့္ ဖုန္ ႏွင့္ အမႈန္မ်ားသည္ duct ၏ အတြင္း မ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ တင္က်န္ေနလိမ့္မည္။ အခ်ိန္ကာလ ၾကာျမင့္ေသာအခါ duct အတြင္း၌ ဖုန္မ်ား သိမ္းဆည္းထားသကဲ့သုိ႔ ျဖစ္ေနလိမ့္မည္။

Duct ႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ ပံုေသနည္းမ်ား

ဧရိယာ Area(A)

 

အဝိုင္းပံုသဏၭာန္(round) duct ဧရိယာကိုတြက္ရန္

 

ေလးေထာင့္ ပံုသဏၭာန္(rectangular) duct ၏ ဧရိယာကို တြက္ရန္

ဧရိယာ၏ IP ယူနစ္သည္ စတုရန္းေပ[square feet(ft2)] ျဖစ္ၿပီး SI ယူနစ္သည္ စတုရန္းမီတာ [square meters(m2)] ျဖစ္သည္။

 

Duct အတြင္း၌ စီးဆင္းသြားေသာ သုိ႔မဟုတ္ ျဖတ္သန္းသြားေသာ ေလထုထည္စီးႏႈန္း(volume flow rate) ကို တြက္ရန္

ေလစီးႏႈန္း(flow)၏ IP ယူနစ္သည္ Cubic Feet per Minute(CFM) ျဖစ္ၿပီး SI ယူနစ္သည္ Cubic Meters per Second(CMS) ျဖစ္သည္။ Duct velocity ၏ IP ယူနစ္သည္  Feet per Minute(FPM)ျဖစ္ၿပီး SI (Metric)ယူနစ္သည္ Meters per Second (m/s) ျဖစ္သည္။

Velocity မွ “Velocity Pressure” သုိ႔ေျပာင္းရန္ပံုေသနည္း

Where:

VP = Velocity Pressure, inches of water (inch wg)

 

V = Velocity, Feet Per Minute (FPM)

Frictional Losses

ေလမ်ား duct အတြင္း၌ စီးဆင္းသြားသည့္အခါ ေလ၏ေစးပ်စ္မႈ(fluid viscosity)ႏွင့္ turbulence flow တုိ႔ေၾကာင့္  ေလႏွင့္ duct ၏ အတြင္းမ်က္ႏွာျပင္ ပြတ္တုိက္မႈ(friction) ျဖစ္ေပၚလာကာ ဖိအားဆံုး႐ႈံးမႈ (pressure losses)ျဖစ္ေပၚသည္။ “Frictional Losses” ဟုေခၚသည္။

Dynamic Losses

Elbow ၊ reducer ၊ transformation စသည့္ duct fitting မ်ားေၾကာင့္ ေလလမ္းေၾကာင္း(direction) သုိ႔မဟုတ္ ဧရိယာ(area) ေျပာင္းလဲျခင္း ျဖစ္ေပၚသည္။ ထုိ flow disturbance မ်ားကို “Dynamic Loss” မ်ားဟု သတ္မွတ္သည္။ “Dynamic Loss” သည္ ဖိအားဆံုး႐ႈံးမႈမ်ား(pressure losses)ကို ျဖစ္ေစသည္။

Duct ႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ အေခၚအေဝၚမ်ား(Terms)

                                          

ပံု ၅-၂ Duct ႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ အေခၚအေဝၚမ်ား(duct terms)

Main Duct (Trunk)

 

Air Handling Unit(AHU) သို႔မဟုတ္ Fan Coil Unit (FCU) ၊ rooftop unit စသည္တုိ႔ႏွင့္ တုိက္႐ုိက္ ဆက္ထားသည့္ duct ကို main duct (trunk) ဟုေခၚဆုိသည္။

Branch ducts

 

Main duct(trunk) မွ ခြဲထြက္သြားသည့္ duct မ်ားကို “Branch Duct” ဟုေခၚဆုိသည္။

Duct fittings

 

Main duct(trunk) မွ branch duct အျဖစ္ ျဖာထြက္သည့္ အခြဲေနရာမ်ားကို duct fitting (takeoff point) မ်ားဟု ေခၚသည္။ Duct fitting အမ်ိဳးအစား မ်ားစြာရွိသည္။

Air Distribution Devices

 

Diffuser မ်ား၊ register မ်ား သို႔မဟုတ္ grille မ်ား စသည့္ ေလထြက္ေပါက္မ်ားကို air distribution device မ်ားဟု ေခၚသည္။

၅.၁ Duct အမ်ိဳးအစားမ်ား(Types)

၅.၁.၁ Duct ပံုသဏၭာန္္မ်ား (Shapes of Air Duct)

Duct မ်ား၏ ပံုသဏၭာန္ကို လုိက္၍ အမ်ိဳးအစား သံုးမ်ိဳး ခြဲျခားႏုိင္သည္။

Duct ပံုသဏၭာန္

အားသာခ်က္မ်ား

အားနည္းခ်က္မ်ား

အဝုိင္းပံုသဏၭာန္ (Round) Duct

သုိ႔မဟုတ္

Oval duct

(၁) Airflow characteristics အလြန္ ေကာင္းသည္။

(၂) Flexible duct မ်ားထက္ ပို၍ ၾကာၾကာ ခံသည္။

(၁) Air con duct မ်ားတြင္

insulation လုပ္ေပးရန္ လိုသည္။

ေလးေထာင့္ ပံုသဏၭာန္

(Rectangular)

Duct

 

(၁) ေနရာသက္သာသည္။ ေနရာက်ဥ္းက်ဥ္းတြင္ တပ္ဆင္ႏုိင္သည္။

(၂) Duct ေပ်ာ့(flexible duct) မ်ား ထက္ ပို၍ ၾကာၾကာခံသည္။

(၁) Insulation လုပ္ေပးရန္လိုသည္။

Insulated

flexible

duct

(၁) Pre-insulated duct ျဖစ္သည္။

(၂) တပ္ဆင္ရန္(installation) လြယ္ကူ သည္။

(၃) အလုပ္သမားခ(labour cost) သက္သာ သည္။

(၁) Metal duct မ်ားကဲ့သုိ႔ၾကာရွည္ အသံုးမျပဳႏုိင္ပါ။

(၂) Airflow နည္းသည္။ ဖိအား က်ဆင္းမႈ (pressure drop) မ်ား သည္။

(၃) ႐ုတ္တရက္ေကြးျခင္း (sharp bend) မျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရမည္။

Round Duct ႏွင့္ Oval Duct

Round duct မ်ား သည္ ေစ်းႏႈန္းျမင့္မားေသာ္လည္း ဖိအားက်ဆင္းမႈ နည္းၿပီး ပို၍ ခုိင္ခ့ံၾကသည္။

            Duct ျပဳလုပ္သည့္ စက္(automatic spiral)မ်ားျဖင့္ အဝုိင္းပံုသဏၭာန္(round) duct သုိ႔မဟုတ္ ဘဲဥပံုသဏၭာန္(oval) duct မ်ားကုိ ျပဳလုပ္ၾကသည္။ သံမဏိျပား(galvanized steel sheet)မ်ားကုိ အသုံးျပဳ၍ လိုအပ္သည့္အရွည္(duct length) ရေအာင္ ျပဳလုပ္ႏုိင္သည္။ Oval duct မ်ားအတြက္ Major Axis (duct width) ႏွင့္ Minor Axis (duct depth)တုိ႔ကုိ American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning (ASHRAE) သုိ႔မဟုတ္ Sheet Metal and Air Conditioning Contractors' National Association (SMACNA)မွ ဇယားမ်ား အတုိင္း အတိအက် ျပဳလုပ္ရန္ လုိသည္။

ပံု ၅-၃ Oval duct

ပံု ၅-၄ Round duct

ပံု ၅-၅ Round duct

၅.၁.၂ Flexible Connection သုိ႔မဟုတ္ Flexible Duct

Fan မွ ျဖစ္ေပၚလာေသာ တုန္ခါမႈမ်ား(vibration) duct ဆီသုိ႔ မေရာက္သြားေစရန္(transmission) အတြက္ fan ႏွင့္ duct အၾကားတြင္ flexible connection ကုိ အသံုးျပဳၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ Duct မွ တုန္ခါမႈမ်ား(vibration)ကုိ diffuser ႏွင့္ ceiling သုိ႔မေရာက္ေစရန္ ပိုင္းျခားျခင္း(isolation)လုပ္သည့္ အေနျဖင့္ metal duct ႏွင့္ diffuser အၾကားတြင္  flexible connector သုိ႔မဟုတ္ flexible duct ကုိ တပ္ဆင္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။

            Flexible connection ျပဳလုပ္မည့္ ပစၥည္း(material)သည္ မီးေတာက္ မျဖစ္ေပၚေစသည့္၊ မီးေတာက္ မျပန္႔ပြား ႏုိင္သည့္(flame retardant fabric) အမ်ဳိးအစား ျဖစ္ရမည္။ မီးခုိးျပန္႔ပြားႏႈန္း(flame spread rating) အဆင့္(၂၅)ထက္ မေက်ာ္ေစရ။ မီးခုိးျဖစ္ေပၚႏႈန္း(smoke developed rating) အဆင့္(၅၀)ထက္ မေက်ာ္ေစရ။ NEPA No.255 ASTM E84 Under Writer’s Lab Standard မွ စံခ်ိန္စံညြန္းအတုိင္း ျဖစ္ရမည္။  Flexible connection သည္ ေလလံုသည့္(air tight) အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ရမည္။ (၇)ေပ သို႔မဟုတ္ ႏွစ္မီတာ ထက္ ပိုရွည္သည့္ flexible duct မ်ားကို ခြင့္မျပဳေပ။

 

၅.၁.၃ Vertical Duct and Horizontal Duct

တပ္ဆင္ထားပံု အေျခခံ၍ duct အမ်ိဳးအစား ခြဲျခားထားသည္။ ေဒါင္လုိက္တပ္ဆင္ထားသည့္(vertical) duct ႏွင့္ အလ်ားလုိက္ တပ္ဆင္ထားသည့္ (horizontal) duct ဟူ၍ ခြဲျခားထားသည္။

၅.၁.၄ Supply Air Duct ၊ Return Air Duct and Outdoor Air Duct

ေလအမ်ိဳးအစားကုိ အေျခခံ၍ duct အမ်ိဳးအစား ခြဲျခားထားသည္။

• Supply Air Duct

 

အခန္းအတြင္းသုိ႔ ထည့္ေပးမည့္(supply) ေလကို သယ္ေဆာင္ေသာေၾကာင့္ supply air duct ဟု အမည္ေပးျခင္း ျဖစ္သည္။ Positive pressure duct အမ်ိဳးအစား ျဖစ္သည္။

• Return Air Duct

 

အခန္းအတြင္းမွ ျပန္လည္ရယူသည့္  (return) ေလကို သယ္ေဆာင္ေသာေၾကာင့္ return air duct ဟု အမည္ေပးျခင္း ျဖစ္သည္။ Negative pressure duct အမ်ိဳးအစား ျဖစ္သည္။

• Outdoor Air Duct

 

ျပင္ပ(outdoor)မွ ေလကို သယ္ေဆာင္ေသာေၾကာင့္ outdoor air duct ဟု အမည္ေပးျခင္း ျဖစ္ သည္။

• Exhaust Air Duct

 

စြန္႔ပစ္မည့္ေလ သုိ႔မဟုတ္ စုပ္ထုတ္မည့္ ေလကို သယ္ေဆာင္ေသာေၾကာင့္ exhaust air ဟု အမည္ ေပးျခင္း ျဖစ္သည္။

 

Duct အရြယ္အစား(Size) ႏွင့္ သံျပားအထူ (Sheet Thickness)

Duct အရြယ္အစား(size) ႏွင့္ အမ်ိဳးအစားကုိ လုိက္၍ လိုအပ္သည့္ သံျပားအထူ(sheet thickness) ကြာျခားၾကသည္။

Ventilation Duct

Maximum Size of Duct

Sheet Metal Thickness (အထူ)

460 mm အထိ

0.56  mm (24 gauge)

461 mm မွ 1070 mm အထိ

0.71 mm (22 gauge)

1070 mm မွ 1530 mm အထိ

0.91 mm (20 gauge)

1531 mm မွ 2150 mm အထိ

1.22 mm (18 gauge)

2151 mm ႏွင့္ အထက္

1.22 mm (18 gauge)

Air Conditioning Duct

Maximum Size of Duct

Sheet Metal Thickness(အထူ)

300  mm အထိ

0.46  mm (26 gauge)

301 mm မွ 760 mm အထိ

0.56  mm (24 gauge)

761 mm မွ 1400 mm အထိ

0.71 mm (22 gauge)

1401 mm မွ 2150 mm အထိ

0.91 mm (20 gauge)

2151mm ႏွင့္ အထက္

1.22 mm (18 gauge)

အဝိုင္းသဏၭာန္(round) duct အတြက္ သံျပားအထူ(material thickness) မ်ား

Round Duct ၏ Nominal Diameter

သံျပားအထူ (G.I Sheet Thickness)

205  mm အထိ

0.6 mm (gauge)

205 mm မွ 760 mm အထိ

0.8 mm

760 mm မွ 1020 mm အထိ

1.0 mm

1020 mm မွ 1525 mm အထိ

1.2 mm

Round duct မ်ား၏ elbow ၏ center radius သည္ 1.5 x Duct Diameter ျဖစ္သည္။ Vertical duct မ်ားအတြက္ ႏွစ္မီတာ(2 meter)ျခားတုိင္း duct support တစ္ခုထားရန္ လုိအပ္သည္။

ပံု ၅-၆ Flexible duct တပ္ဆင္ထားပံု

ပံု ၅-၇ Flexible duct မ်ား

၅.၁.၅ Duct Layout

Duct layout မ်ားကို ဒီဇုိင္းျပဳလုပ္ရာတြင္ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ားကို အေျခခံသည္။

Duct layout အခ်ိဳးညီလ်ွင္ (symmetric) ေလျဖန္႔ျဖဴးမႈ ညီညာေအာင္ အလြယ္တကူ ျပဳလုပ္ႏုိင္သည္။  

Main duct ကို တတ္ႏုိင္သမ်ွ ေသးငယ္ေအာင္ျပဳလုပ္ရန္ ႏွင့္  duct လမ္းေၾကာင္း (design path) ကို တုိႏုိင္သမ်ွ တုိေအာင္ ျပဳလုပ္ရန္ လုိအပ္သည္။

VAV system မ်ားအတြက္ ကြင္းပံုသဏၭာန္(duct looping) ျပဳလုပ္ႏုိင္သည္။

Duct fitting အေရအတြက္ နည္းႏုိင္သမ်ွ နည္းေအာင္ layout ဒီဇုိင္း ျပဳလုပ္ရမည္။

အေဆာက္အဦ ျပင္ပတြင္ တပ္ဆင္ထားေသာ (exposed) duct မ်ားအတြက္ အသြင္အျပင္ (appearance) လွပေစရန္ ႏွင့္  structure မ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီစြာ တပ္ဆင္ရမည္။

Spide.bmp

Trank.bmp

ပံု ၅-၈ Spider ပံုသဏၭာန္  

ပံု ၅-၉ Trunk and Branch ပံုသဏၭာန္

PerimeterLoop.bmp

Radial.bmp

ပံု ၅-၁၀   Perimeter Loop ပံုသဏၭာန္

ပံု ၅-၁၁ Radial ပံုသဏၭာန္

၅.၂ Duct System မ်ားကို အဆင့္အတန္း(Classification) ခြဲျခား သတ္မွတ္ျခင္း

Duct system အတြင္းရွိ ေလအလ်င္(velocity) ႏွင့္ ဖိအား(Pressure)အေပၚတြင္ အေျခခံ၍ duct system မ်ားကို အမ်ိဳးအစား ခြဲျခား သတ္မွတ္ေလ့ရွိသည္။

ေလအလ်င္(velocity)ကို အေျခခံ၍ “Low Velocity Duct System” ႏွင့္ “High Velocity Duct System” ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳး ခြဲျခားထားသည္။ Comfort air conditioning မ်ားတြင္ supply air velocity သည္ တစ္မိနစ္လ်ွင္ ေပ(၂၅၀၀)ႏႈန္း(2500 feet per minute)ထက္ မေက်ာ္လ်ွင္ “Low Velocity Duct System”ဟု သတ္မွတ္သည္။ သို႔ေသာ္ 1200 FPM(feet per minute) မွ 2200 FPM အတြင္း၌သာ ဒီဇိုင္းျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည္။ Supply air velocity သည္ 2500 FPM ထက္ေက်ာ္လ်ွင္ “High Velocity Duct System”  အျဖစ္ သတ္မွတ္ သည္။

ပံု ၅-၁၂ Round duct တပ္ဆင္ထားပံု

ပံု ၅-၁၃  Rectangular duct တပ္ဆင္ထားပံု

ဖိအား (pressure) အမ်ိဳးမ်ိဳး

ဖိအား(total pressure)ကို အေျခခံ၍ အမ်ိဳးအစား သံုးမ်ိဳး ခြဲျခားထားသည္။

Duct System Class

ေလဖိအား(Pressure)

ျမန္ႏႈန္း(Velocity)

Low Pressure (Class I)

3 ¾  in-wg ထက္နည္းလ်ွင္

(static pressure ≤ 5 cm water gauge)

Velocity ≤ 10 m/s

Medium Pressure (Class II)

3 ¾ မွ 6 ¾ in wg အတြင္း

(static pressure ≤ 15 cm water gauge)

Velocity ≤ 10 m/s

High Pressure (Class III)

6 ¾ မွ 12 ¼ in wg အတြင္း static (pressure 15<p ≤ 25 cm water gauge)

Velocity > 10 m/s

Duct မ်ားအတြင္း၌ ေလအလ်င္(air velocity)မ်ားေစသည့္ အေၾကာင္းမ်ားမွာ

(၁)

တပ္ဆင္မႈ ကုန္က်စရိတ္နည္းေစရန္အတြက္ အရြယ္အစားေသးငယ္သည့္ duct မ်ား ျပဳလုပ္တပ္ဆင္ျခင္း ႏွင့္ တပ္ဆင္ရန္ေနရာ မလုံေလာက္ေသာေၾကာင့္ အရြယ္အစားေသးငယ္သည့္ duct မ်ားကို တပ္ဆင္ျခင္း တုိ႔ေၾကာင့္ ေလအလ်င္(air velocity)မ်ားျခင္း ျဖစ္သည္။

(၂)

ေလအလ်င္(air velocity) မ်ားေသာေၾကာင့္ ဖိအားက်ဆင္းမႈ(pressure drop)မ်ားသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ fan စြမ္းအင္သံုးစြဲမႈ(power consumption)မ်ားသည္။ ေမာင္းႏွင္သည့္အခါ ကုန္က်စရိတ္(operation cost) မ်ားသည္။

(၃)

ေလအလ်င္(air velocity) အလြန္ျမန္ေသာေၾကာင့္ ဆူညံသံ ျဖစ္ေပၚသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဆူညံသံနည္း ေစမည့္ ကိရိယာမ်ား(noise attenuator or silencer) တပ္ဆင္ရန္ လိုအပ္သည္။ အသံုးျပဳမည့္ ေနရာ၊ တပ္ဆင္မည့္ ေနရာကို လုိက္၍ သင့္ေလ်ာ္သည့္ ေလအလ်င္(recommended air velocity)မ်ားကို ေဖာ္ျပ ထားသည္။

 

Recommended Maximum Duct Velocities for Low Velocity Systems (FPM)

Maximum Duct Velocity (ခြင့္ျပဳသည့္အျမင့္ဆံုး Duct Velocity) feet per minute (FPM)

အသံုးျပဳပံု (Application)

Controlling Factor Noise Generation
Main Ducts

Controlling Factor Duct Friction

Main Ducts

Branch Ducts

Supply

Return

Supply

Return

Residences

600

1000

800

600

600

Apartments, Hotel Bedrooms
Hospital Bedrooms

1000

1500

1300

1200

1000

Private Offices, Directors Rooms, Libraries

1200

2000

1500

1600

1200

Theaters Auditoriums

800

1300

1100

1000

800

General Offices, High Class Restaurants, High Class Stores, Banks


1500


2000


1500


1600


1200

Average Stores Cafeterias

1800

2000

1500

1600

1200

Industrial

2500

3000

1800

2200

1500

From Carrier Air System Design Manual

 

ေနရာကိုလုိက္၍ ကန္႔သတ္ထားသည့္ ေလအလ်င္(air velocity)

လူမ်ား ေနထုိင္ရာ ေနရာမ်ား (residences)အတြက္

3 m/s    မွ   5 m/s အတြင္း

ကပြဲ႐ုံ၊ ႐ုပ္ရွင္႐ုံ၊ သီေရတာမ်ား(theaters)

4 m/s    မွ   6.5 m/s အတြင္း

စားေသာက္ဆုိင္မ်ား(restaurants)၊ canteen မ်ားႏွင့္ ဘားမ်ားအတြက္

7.5 m/s  မွ  10 m/s အတြင္း

 

ေယဘုယ်အားျဖင့္ duct အမ်ိဳးအစားကို လုိက္၍ ကန္႔သတ္ထားသည့္ ေလအလ်င္(air velocity)

Main duct မ်ားအတြက္ ခြင့္ျပဳသည့္ ေလအလ်င္(allowable air velocity)

5 m/s  မွ  8 m/s အတြင္း

Branche duct မ်ားအတြက္ ခြင့္ျပဳသည့္ ေလအလ်င္(allowable air velocity)

4 m/s  မွ  6 m/s အတြင္း

 

သုိ႔ေသာ္ သေဘၤာမ်ား ႏွင့္ ေလယာဥ္ပံ်မ်ားတြင္ duct မ်ား တပ္ဆင္ရန္ေနရာ အခက္ခဲရွိေသာေၾကာင့္ ခြင့္ျပဳသည့္ ေလအလ်င္(allowable air velocity)ကို 30 m/s ႏႈန္းအထိ ခြင့္ျပဳေလ့ရွိသည္။

Duct system ကုိ ဒီဇုိင္းလုပ္သည့္အခါ industry က လက္ခံထားသည့္ ASHRAE Handbook သုိ႔မဟုတ္ SMACNA ၏ HVAC Duct System Design Manual တုိ႔ကို ကုိးကားမွီျငမ္း(reference) သင့္သည္။ “Positive Pressure” သက္ေရာက္ျခင္း ခံရသည့္ duct မ်ားရွိသလုိ “Negative Pressure”သက္ေရာက္ျခင္း ခံရသည့္ duct မ်ားလည္း ရွိသည္။ ဥပမာ supply air fan သည္ ေလမ်ားကို duct အတြင္းသုိ႔ မႈတ္ထည့္ေသာေၾကာင့္ “Positive Pressure” ျဖစ္ေပၚသည္။ ဥပမာ exhaust air fan သည္ duct အတြင္းမွ ေလမ်ားကို စုပ္ယူေသာေၾကာင့္ duct အတြင္းတြင္ “Negative Pressure” ျဖစ္ေပၚသည္။

Duct system အတြင္းရွိ ေလအလ်င္(air velocity)သည္ တစ္ေနရာ ႏွင့္ တစ္ေနရာ မတူညီၾကေပ။ အျမဲေျပာင္းလဲ ေနသည္။ Coil မ်ားႏွင့္ ေလစစ္(filter) မ်ား ရွိသည့္ ေနရာတြင္ ေလအလ်င္(air velocity)သည္ 1000 FPM(5.08 m/s) မွ 3000 FPM(15.24 m/s)ေက်ာ္အထိ ရွိတတ္သည္။

Duct ၏ ခံႏုိင္ရည္(duct strength)၊ ေကြးညြတ္ျခင္း(deflection) ႏွင့္ ေလယုိစိမ့္ျခင္း(leakage)တုိ႔သည္ duct အတြင္းရွိ ေလဖိအား(pressure) ပမာဏေပၚတြင္ မူတည္သည္။ ေလအလ်င္(velocity) အေပၚတြင္ မူမတည္ေပ။ သုိ႔ေသာ္ ဆူညံမႈ(noise)၊ တုန္ခါမႈ(vibration) ႏွင့္ ဖိအားက်ဆင္းမႈ(friction loss) တုိ႔သည္ ေလအလ်င္ (velocity) ပမာဏေပၚတြင္ မူတည္ၾကသည္။

Duct System ၏ အဓိက တာဝန္သည္ ေလမ်ားကုိ တစ္ေနရာမွ လုိအပ္သည့္ အျခားေနရာသုိ႕ ေရာက္ေအာင္ ပုိ႔ေဆာင္ရန္ ျဖစ္သည္။ Sheets ၊ re-inforcements ၊ seals ႏွင့္ joints တုိ႔ ျဖင့္ duct ျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ထားသည္။ ထုိအရာမ်ားကုိ duct ၏ element မ်ား ဟုေခၚသည္။  

ပံု ၅-၁၄ Duct system တစ္ခု ကိုေဖာ္ျပထားပံု

၅.၃ Duct မ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း (Duct Construction)

Duct မ်ား တည္ေဆာက္ျခင္း(duct construction) ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ specification သတ္မွတ္ရာတြင္ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ား ပါဝင္သင့္သည္။

(၁)

မည္သည့္ စံ(standards)ကို လုိက္နာရမည္ကို ပထမဦးစြာ ဆံုးျဖတ္ရန္ လုိသည္။ ဥပမာ SMACNA duct construction standards 2005 သို႔မဟုတ္ ASHRAE standard သို႔မဟုတ္ local codes။

(၂)

Duct အဆက္ အမ်ိဳးအစားမ်ား(joint types) သုိ႔မဟုတ္ duct အဆက္(joint)မ်ားကို မည္ကဲ့သုိ႔ တည္ေဆာက္မည္။

(၃)

Duct မ်ားကို အေပၚမွ duct hanger ျဖင့္ ခ်ိတ္ဆြဲမည္ သုိ႔မဟုတ္ ေအာက္မွ ေဒါက္(support)ျဖင့္ ေထာက္ထား ေပးမည္။

(၄)

Welding လုပ္ျခင္း ႏွင့္ grinding တုိ႔ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ နည္းမ်ား

(၅)

Double-wall and lining

(၆)

Painting (duct မ်ားကို သုတ္မည့္ ေဆးအေရာင္ ႏွင့္ ေဆးအမ်ိဳးအစား)

(၇)

အသံုးျပဳမည့္ ပစၥည္း အမ်ိဳးအစား (material types)

(၈)

မည္သည့္နည္းျဖင့္ ေလယိုစိမ့္ျခင္း(leakage testing)ကို စမ္းသပ္မည္။ လက္ခံႏုိင္သည့္ ေလယိုစိမ့္မႈ (leakage) မည္မ်ွ ရွိရမည္။

Sheet Metal and Air Conditioning Contractors’ National Association (SMACNA)

Duct Construction Manuals

(၁)

SMACNA —­ HVAC Duct Construction Standards Metal and Flexible (Third Edition)

(၂)

SMACNA —­ Fibrous Glass Duct Construction Standards (Fifth Edition)

(၃)

SMACNA —­ Rectangular Industrial Duct Construction Standard (First Edition)

(၄)

SMACNA —­ Round Industrial Duct Construction Standard (First Edition)

(၅)

SMACNA —­ Thermoplastic Duct (PVC) Construction Manual (First Edition)

Duct မ်ားကို ထိခုိက္ပ်က္စီးႏုိင္သည့္ ေနရာမ်ားတြင္ တပ္ဆင္မထားရ။ တပ္ဆင္ထားခဲ့ေသာ္ လိုအပ္ေသာ အကာအကြယ္မ်ား၊ အရံအတားမ်ား ျပဳလုပ္ေပးထားရမည္။

အိမ္သာမ်ား(toilets) နွင့္ မေကာင္းသည့္ အနံ႔ဆုိးမ်ား သယ္ေဆာင္သည့္ return air duct မ်ားကို supply air stream ရွိရာ ေနရာမ်ားမွ တတ္ႏုိင္သမ်ွေဝးသည့္ ေနရာတြင္ တပ္ဆင္ထားရမည္။

Supply air duct ႏွင့္ return air duct မ်ား၏ အတြင္းမ်က္ႏွာျပင္မ်ားသည္ ဖုန္၊ အမႈန္ ႏွင့္ အမႈိက္မ်ား စုေဝးေနျခင္းမွ ကင္းေဝးေစရန္ ႏွင့္ တတ္ႏုိင္သမ်ွ ေခ်ာမြတ္ေစရမည္။ ပြန္းတီးတုိက္စားျခင္း(abrasion) ဒဏ္ကို ခုခံႏုိင္သည့္ အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ေစရမည္။

မ်က္ႏွာၾကက္မ်ားအတြင္းရွိ ေနရာမ်ား(ceiling space)အတြင္း return air မ်ား စီးဆင္းႏုိင္ရန္ air plenum အျဖစ္ အသံုးျပဳပါ မ်က္ႏွာၾကက္နံရံမ်ား ႏွင့္ ေဘးဘက္နံရံမ်ား(ceiling and the side-walls)ကို ပလာစတာျဖင့္ အေခ်ာကိုင္ျခင္း(plastering) ႏွင့္ ေဆးသုတ္ျခင္း(painting) တုိ႔ျပဳလုပ္ရမည္။ Masonry duct မ်ားကိုလည္း ထုိကဲ့သုိ႔ ျဖစ္ေအာင္ တတ္ႏုိင္သမ်ွ ျပဳလုပ္ရမည္။

အခုိင္အခ့ံျဖစ္ရန္လုိေသာ(rigid) duct မ်ားကို steel ၊ aluminum ၊ glass-fibre batt ၊ mineral wool ႏွင့္ အျခားခြင့္ျပဳထားေသာ ပစၥည္းအမ်ိဳးအစားမ်ား(approved materials)ျဖင့္သာ ျပဳလုပ္ရမည္။

Duct သို႔မဟုတ္ duct lining မ်ားအတြက္ သံုးထားေသာ glass fibre batt သို႔မဟုတ္ mineral wool မ်ားသည္ air stream မ်ားႏွင့္ တုိက္႐ုိက္ ထိေတြ႔ေနပါက ေဆြးျမည့္ပ်က္စီးျခင္း(erosion of fibres) မျဖစ္ေအာင္ သင့္ေလ်ွာ္ေသာ ကာကြယ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ေပးထား ရမည္။

Duct မ်ားကို sturd ျဖင့္ ေထာက္ပံ့(supported)ေပးရမည္။  Duct ေထာက္ပိုးေပးထားေသာ hanger ႏွင့္ bracket မ်ားသည္ သတၱဳ(metal) မ်ားသာ ျဖစ္ေစရမည္။  Duct covering ၊ duct lining ႏွင့္ flexible connection material မ်ားသည္ မီးမေလာင္ႏုိင္သည့္ ပစၥည္းမ်ား (non-combustible) ျဖစ္ေစရမည္။  

သို႔ေသာ္ လုိအပ္ခ်က္အရ ၊ မလြဲေရွာင္သာ မီးေလာင္ႏုိင္သည့္ ပစၥည္းမ်ား (combustible material) ကုိ အသံုးျပဳခဲ့ေသာ္ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ားျဖင့္ ျပည့္စံုေစရမည္။

(က)

“Code of practice for fire precautions in buildings” ၌ ပါရွိေသာ နည္းမ်ား(methods)အတုိင္း  စမ္းသပ္ထားလ်ွင္ surface flame spread rating သည္ ပထမအဆင့္ (class 1) ထက္မနိမ့္ေစရ။

အေဆာက္အဦ မ်က္ႏွာၾကက္၏ မီးခုိးပ်ံ႕ႏႈန္း(flame spread rating)သည္ class zero ျဖစ္ခဲ့လ်ွင္ duct lining material မ်ားသည္ class zero rating ျဖစ္ရမည္။

(ခ)

မီးေလာင္သည့္အခါ duct တြင္ အသံုးျပဳထားသည့္ ပစၥည္းမ်ားသည္ မီးခုိး ႏွင့္ အဆိပ္သင့္ေစသည့္ ဓာတ္ေငြ ့ထြက္မႈ နည္းႏုိင္သမ်ွ နည္းေစသည့္ ပစၥည္းမ်ားျဖစ္ရမည္။

Ventilation ductwork ႏွင့္ terminal unit မ်ားျဖစ္ၾကေသာ ventilation grille မ်ား ၊ air diffuser မ်ား  ကုိ ဆက္သြယ္ထားသည့္ flexible connection မ်ား ၏ အရွည္သည္ ႏွစ္မီတာ(2 m)ထက္ မပိုေစရ။

အပူခ်ိန္နည္းျခင္း ၊ မ်ားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚေသာ ေရြ႕ရွားမႈမ်ား(thermal movements)ကို ကာကြယ္ရန္ တပ္ဆင္ထားသည့္ flexible joint မ်ားသည္ 250 mm အရွည္ထက္ မပိုေစရ။

Flexible joint မ်ားကို အလြယ္တကူ မီးမေတာက္ႏုိင္သည့္ သို႔မဟုတ္ မီးစတင္မေလာင္ႏုိင္သည့္(not easily ignitable) ပစၥည္းမ်ားျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားရမည္။ ထုိပစၥည္းမ်ားသည္ British Standard BS 476: Part 5 အရ စမ္းသပ္ထားသည့္ ပစၥည္းမ်ား ျဖစ္ရမည္။

Duct အားလံုးကုိ သန္႔ရွင္းေရး ျပဳလုပ္ရန္အတြက္  သင့္ေလ်ွာ္သည့္ေနရာမ်ားတြင္ အေပါက္(opening) မ်ား ထားရွိရမည္။ Air duct မ်ား၊ air duct support မ်ား၊ fitting မ်ား ႏွင့္ plenum မ်ား၊( joints မ်ား၊ seam မ်ား၊ stiffening မ်ား၊ reinforcing and access opening မ်ား အပါအဝင္)ကို ASHRAE Handbook၊ Institution of Heating and Ventilating Engineers(IHVE) guide books သို႔မဟုတ္ SMACNA Manuals က ျပဌာန္း သတ္မွတ္ထားေသာ  duct ျပဳလုပ္ျခင္း၊ တပ္ဆင္ျခင္း စံခ်ိန္စံညြန္းမ်ား(construction standards) အတိုင္း ျပဳလုပ္ရမည္။

၅.၃.၁ Duct ျပဳလုပ္ရန္ ပစၥည္းအမ်ိဳးအစား ေရြးခ်ယ္ျခင္း (Ductwork Materials)             

(၁) Galvanized Steel ကို အသံုးျပဳ၍ Duct ျပဳလုပ္လ်ွင္ ေအာက္ပါ စံခ်ိန္စံညြန္းမ်ားကို လုိက္နာရန္လိုသည္။

HVAC လုပ္ငန္းမ်ား(applications)တြင္ Galvanized steel sheets ကို duct ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ အသံုးျပဳလ်ွင္ ASTM A90 ၊ A525 ႏွင့္ A527 တုိ႔ကို လိုက္နာရမည္။

 

(၂) Carbon steel ကို အသံုးျပဳ၍ Duct ျပဳလုပ္လ်ွင္ ေအာက္ပါ စံခ်ိန္စံညြန္းမ်ားကို လုိက္နာရန္ လိုသည္။

24" ထက္ ပိုႀကီးသည္ breechings ၊ flues ႏွင့္ stacks မ်ား အတြက္ ကာဗြန္စတီး(carbon steel) ကို အသံုးျပဳလ်ွင္ ASTM A569 ႏွင့္ ကိုက္ညီ ေစရမည္။

 

(၃) Aluminum ကို အသံုးျပဳ၍ Duct ျပဳလုပ္လ်ွင္ ေအာက္ပါ စံခ်ိန္စံညြန္းမ်ားကို လုိက္နာရန္လိုသည္။

ေရေငြ႔ပါဝင္မႈမ်ားသည့္ေလျဖစ္၍ aluminum base alloy sheet မ်ားကုိ အသံုးျပဳ ASTM B209 ကို မွီျငမ္း ရမည္။

 

(၄) Stainless steel ကို အသံုးျပဳ၍ Duct ျပဳလုပ္လ်ွင္ ေအာက္ပါ စံခ်ိန္စံညြန္းမ်ားကို လုိက္နာရန္လိုသည္။

Kitchen hood ႏွင့္ fume hood exhaust တုိ႔ကို stainless steel ျဖင့္ျပဳလုပ္ၾကသည္။ Stacks and breechings (prefabricated)မ်ားအတြက္  304 ၊ 304L ၊ 316 or 316L အမ်ိဳးအစား stainless steel sheets  မ်ားကို အသံုးျပဳလ်ွင္ ASTM A167 ကို မွီျငမ္းရမည္။

SHEET METAL GAUGES

Sheet
Metal
Gauge

Thickness Inches

Remarks

Sheet
Metal
Gauge

Thickness Inches

Remarks

0

0.3125

Welded
Ductwork
Only

19

0.0437

SMACNA
Ductwork
Construction

1

0.2810

20

0.0375

2

0.2650

21

0.0343

3

0.2500

22

0.0312

4

0.2340

23

0.0280

5

0.2187

24

0.0250

6

0.2030

25

0.0218

7

0.1875

26

0.0187

8

0.1720

27

0.0170

Gauges Not Permitted for Ductwork Construction

9

0.1560

28

0.0156

10

0.1400

29

0.0140

11

0.1250

30

0.0125

12

0.1090

31

0.0109

13

0.0937

32

0.0100

14

0.0780

33

0.0093

15

0.0700

34

0.0085

16

0.0625

SMACNA
Ductwork
Construction

35

0.0078

17

0.0560

36

0.0070

18

0.0500

 

 

Duct တည္ေဆာက္ရာတြင္ အသံုးျပဳရန္ ပစၥည္မ်ား(Duct Material)

UL (Underwriters Laboratory) standard

Class 0

 

မီးေတာက္ပ်ံ႕ပြားႏႈန္း အဆင့္သုည (zero flame spread) ျဖစ္ရမည္။၊ မီးခုိးထြက္ႏႈန္း အဆင့္ သုည (zero smoke developed) ျဖစ္ရမည္။

ဥပမာ Iron ၊ galvanized steel ၊ aluminum ၊ concrete ၊ masonry ၊ clay tile စသည့္ ပစၥည္း မ်ားကို အသံုးျပဳႏုိင္သည္။

Class 1

မီးေတာက္ပ်ံ႕ပြားႏႈန္း (၂၅)ထက္ နည္းလ်ွင္ (flame spread ≤ 25) ၊ မီးခုိးထြက္ႏႈန္း (၂၅)ထက္ နည္း (smoke developed ≤ 50) လ်ွင္ class 1 ဟုသတ္မွတ္သည္။

ဥပမာ  fiberglass ၊ many flexible ducts စသည့္ ပစၥည္း မ်ားကို အသံုးျပဳႏုိင္သည္။

Class 2

မီးေတာက္ပ်ံ႕ပြားႏႈန္း (၅၀)ထက္ နည္းလ်ွင္ (flame spread ≤ 50) ၊ မီးခုိးထြက္ႏႈန္း (၁၀၀)ထက္ နည္း(smoke developed ≤100)လ်ွင္ class 2 ဟုသတ္မွတ္သည္။

၅.၃.၂ Duct Seal

 	Duct seal မ်ားေကာင္းမြန္လ်ွင္ ေလယိုစိမ့္မႈ(leakage)ကို ေလ်ာ့နည္းေစႏုိင္သည္။

 

              Ductwork and plenum မ်ားကို ေအာက္ပါနည္းမ်ား အတိုင္း seal လုပ္ရမည္။ 

Sealants and Adhesives

             Water based sealant ႏွင့္ solvent based sealant based ဟူ၍ အမ်ိဳးအစား ႏွစ္မ်ိဳးကြဲျပားသည္။ အေဆာက္အဦ အျပင္ဘက္(outside) သို႔မဟုတ္ ေျမေအာက္ထပ္(underground) တုိ႔တြင္ အသံုးျပဳရန္ (applications)အတြက္  solvent based  sealant သည္ ရာသီဥတုဒဏ္(resistant to weather) ႏွင့္ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္(ultraviolet rays)ဒဏ္ ခံႏုိင္ရမည္။

ASHRAE Minimum Duct Seal Level

Duct Location

Duct Type

Supply

Exhaust

Return

≤ 2 in. w.c.

> 2 in. w.c.

Outdoors

A

A

C

A

Unconditioned Spaces

B

A

C

B

Conditioned Spaces

C

B

B

C

 

ASHRAE Standard 90.1-2001 and ASHRAE Standard 90.1-2004 Ductwork Seal Classes

Seal Level

Sealing Requirements *

Seal Class A

All transverse joints and longitudinal seams, and duct wall penetrations. Pressure-sensitive tape shall not be used as the primary sealant.

Seal Class B

All transverse joints and longitudinal seams. Pressure-sensitive tape shall not be used as the primary sealant.

Seal Class C

All transverse joints only

Sealing Ductwork (ASHRAE Standard 90.1) American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers, Inc. (www.ASHRAE.org)

SMACNA Recommended Ductwork Seal Classes

 

SMACNA Pressure Class (in. WC)

 

±1/2

±1

±2

±3

±4

±6

±10

Supply Ductwork

Outdoors

A

A

A

A

A

A

A

Unconditioned Space

B

B

B

A

A

A

A

Conditioned Space

B

B

B

A

A

A

A

Return Ductwork

Outdoors

A

A

A

A

A

A

A

Unconditioned Space

B

B

B

B

A

A

A

Conditioned Space

B

B

B

B

A

A

A

Exhaust Ductwork

Outdoors

B

B

B

B

A

A

A

Unconditioned Space

B

B

B

B

A

A

A

Conditioned Space

B

B

B

B

A

A

A

 

SMACNA Ductwork Seal Classes

Seal Class

Applicable Static Pressure Construction Class

A

4" WC and higher

B

3" WC

C

2" WC

C

1/2" WC and higher for all ductwork upstream of VAV terminal units

 

ပံု ၅-၁၅ Benefits of insulation and sealing ducts

SMACNA-­HVAC Ductwork Seal Classes

(၁) Seal Class A:

2–5 percent total system leakage (all transverse joints, longitudinal seams, and duct penetrations).

(၂) Seal Class B:

3–10 percent total system leakage (all transverse joints and longitudinal seams).

(၃) Seal Class C:

5–20 percent total system leakage (all transverse joints).

(၄) Unsealed: 

10–40 percent total system leakage.

(၅)

SMACNA recommended seal classes.

Air conditioning အတြက္ အသံုးျပဳသည့္ duct မ်ားကို “AC duct” ဟု ေခၚေလ့ရွိသည္။ Mechanical Ventilation အတြက္ အသံုးျပဳသည့္ duct ကို “MV duct” ဟု ေခၚေလ့ရွိသည္။ Air conditioning duct မ်ားကုိ insulate လုပ္ရန္ လုိအပ္သည္။ Mechanical ventilation duct မ်ားကို insulate ျပဳလုပ္ရန္ မလုိအပ္ပါ။ Duct ၏ အျပင္ဘက္တြင္ ကာရံထားေသာ external insulation ရွိသလုိ duct ၏ အတြင္းဘက္မွ ကာရံထားေသာ internal insulation လည္းရွိသည္။

Air conditioning duct ႏွင့္ mechanical ventilation duct တုိ႔၏ ျခားနားခ်က္သည္ insulation ျဖစ္သည္။ Air conditioning duct သည္ အပူစီးကူးျခင္း(heat transfer)ကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ အပူ ေလ်ွာက္ကူးမႈႏႈန္း(internal insulation) သုိ႔မဟုတ္ external insulation ျပဳလုပ္ထားရန္ လုိအပ္သည္။

ပံု ၅-၁၆ Duct တစ္ခု တည္ေဆာက္ တပ္ဆင္ထားပံု

ပံု ၅-၁၇ Fire rated duct တစ္ခု တည္ေဆာက္ တပ္ဆင္ထားပံု

၅.၃.၃ Duct အျပင္ဘက္၌ Insulation ျပဳလုပ္ထားျခင္း (External Insulation)

            Fiber glass သုိ႔မဟုတ္ mineral wool material အမ်ဳိးအစားမ်ားကို external insulation (vapor barrier)အျဖစ္ အသံုးျပဳႏုိင္သည္။ မည္သည့္အမ်ဳိးအစားကုိ သုံးသည္ ျဖစ္ပါေစ insulation ၏ အပူေလ်ွာက္ကူးမႈႏႈန္း(thermal conductivity)သည္ 0.0332 W/m2  K ထက္ မပုိေစရ။

အပူေလ်ွာက္ကူးမႈႏႈန္း(thermal conductivity)ေကာင္းေလ အပူစီးကူးျခင္းကို ကာကြယ္ႏုိင္စြမ္း (insulation)နည္းေလ ျဖစ္သည္။

ပ်မ္းမ်ွအပူခ်ိန္(mean temperature) 24°C အတြက္ လိုအပ္ေသာ insulation အထူ(thickness)သည္ တစ္လက္မ (25mm) ျဖစ္ရမည္။ သိပ္သည္းဆ(density) သည္ 32 kg/m3 ျဖစ္ရမည္။ အေဆာက္အဦ အတြင္းရွိ air con ေနရာရွိ supply duct ၊ return duct ႏွင့္ exhaust duct မ်ား အတြက္ျဖစ္သည္။ Air con မေပးထားသည့္ ေနရာ(non air conditioning area)တြင္ တပ္ဆင္မည့္ duct မ်ားျဖစ္ပါက insulation အထူသည္ supply air အတြက္ ႏွစ္လက္မ(50mm) ျဖစ္ၿပီး return ႏွင့္ exhaust air မ်ားအတြက္ တစ္လက္မ(25mm) ျဖစ္သည္။ Air con မေပးထားသည့္ ေနရာ(non air conditioning area)၏ အပူခ်ိန္သည္ air con ေပးထားသည့္ ေနရာ(air conditioning area)၏ အပူခ်ိန္ထက္ပိုမ်ားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ duct အတြင္းႏွင့္ အျပင္၏ အပူခ်ိန္ကြာျခားခ်က္ ပုိမ်ားသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ပုိထူသည့္ insulation ျဖင့္ကာရံထားရန္ လုိအပ္သည္။

၅.၃.၄ Duct အတြင္း၌ Insulation ျပဳလုပ္ထားျခင္း (Internal Insulation)

Internal insulation ကု္ိ ဆူညံ့သံ(noise level) နည္းသြားေစရန္ႏွင့္ အပူစီးဆင္းမႈ(vapor barrier) ကို တားဆီးခုခံရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ ႏွစ္မ်ဳိးျဖင့္ အသုံးျပဳသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ main duct မ်ားတြင္ တပ္ဆင္ သည္။

သိပ္သည္းဆ(density) 140 kg/m3 ရွိသည့္ rockwool material အမ်ဳိးအစားကုိ အသုံးျပဳသည္။ Main duct ၏ အစမွ (၅)မီတာ အကြာအထိ internal insulation ျဖင့္ ကာရံ ထားေလ့ရွိသည္။ Duct အတြင္း၌ ရွိေနေသာေၾကာင့္ rockwool အစမ်ား မပ်ံ႕လြင့္ေစရန္ အခ်င္း(0.46mm)ရွိ အေပါက္မ်ားပါသည့္(perforated) အလ်ဴမီနီယံအျပား (aluminum sheet)ျဖင့္ ဖံုးအုပ္ထားရမည္။ အလ်ဴမီနီယံအျပား(aluminum sheet)ေပၚရွိ အေပါက္မ်ား (perforation holes) မ်ား၏ မ်က္ႏွာျပင္အက်ယ္သည္ စုစုေပါင္း မ်က္ႏွာျပင္ဧရိယာ(total surface) ၏ ၃၀% မွ ၄၀% အထိ ျဖစ္ရမည္။

ပံု ၅-၁၈(က) Internnal insulation                                              ပံု ၅-၁၈(ခ) External insulation

Duct မ်ား တည္ေဆာက္နည္း(construction)၊ အမ်ဳိးအစား(type) ၊ အတိုင္းအတာ(dimension) စသည္ တုိ႔ကုိ အေသးစိတ္ သိလုိပါက SMACNA guide line မ်ားကုိ ေလ့လာဖတ္႐ႈရန္ လုိအပ္သည္။ SMACNA ဆုိသည္မွာ Sheet Metal and Air Conditioning Contractor’s National Association Inc (USA) ၏ အတိုေခါက္ ျဖစ္သည္။

Duct and Plenum Insulation (Reference: Singapore Standard SS 553:2009)

Minimum duct insulation R-values for cooling only supply ducts and return ducts

Duct Location

Duct location R-value (m2 K/W)

Exterior

1.06

Ventilated attic

1.41

Un-vented attic above insulated ceiling

1.77

Un-vented attic with roof insulation

1.06

Unconditioned space

1.06

Buried

1.06    

၅.၃.၅ Access Doors

            Equipment မ်ား ၊  duct ၏ အတြင္းပုိင္း ေနရာမ်ား ၊ damper မ်ား ႏွင့္ fire damper မ်ား ကုိ စစ္ေဆးရန္ ႏွင့္ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းရန္ အတြက္ သတ္မွတ္ထားေသာေနရာမ်ားတြင္ “Access Door” မ်ား ထားရွိရန္ လုိအပ္သည္။ Access door မ်ားကုိ ႏွစ္ထပ္(ႏွစ္လႊာ) ျပဳလုပ္ရမည္ျဖစ္ၿပီး ဂေဟေဆာ္သည့္နည္း(welding method) ကုိ အသုံးျပဳရမည္ ျဖစ္သည္။ Access door အတြင္းဘက္ႏွင့္ duct ၏ အတြင္းဘက္တြင္ အမ်ဳိးအစား တူသည့္ insulation material ကုိ အသုံးျပဳရမည္။ 1.00mm အထူျဖင့္ ျပဳလုပ္ရမည္။

Access door ပတ္ပတ္လည္တြင္ 12mm အထူရွိသည့္ neoprene rubber gasket လုိင္နာခံထား ရမည္။ Duct ၏ မီးဒဏ္ခံႏုိင္အား(fire rating) ႏွင့္ access door မ်ား ၏ မီးဒဏ္ခံႏုိင္အား(fire rating)တုိ႔ တူညီ ရမည္။ Access door မ်ားကုိ ပိတ္(lock)ရန္အတြက္  ေမ်ာက္လက္(latch)ကုိ heavy duty brass ျဖင့္ ျပဳလုပ္ၾကၿပီး သြပ္ရည္ (galvanized) သုိ႔မဟုတ္ ခ႐ုိမီယမ္(chromium) အရည္ စိမ္ၾကသည္။

http://images1.hellotrade.com/data2/JP/IG/HELLOTD-1992548/pao2-250x250.jpg

ပံု ၅-၁၉ Oval duct access door

ပံု ၅-၂၀ Access door ႏွင့္ access door frame

Access door ၏ အရြယ္အစားမ်ားကုိ duct အရြယ္အစား(size) အေပၚတြင္ မူတည္၍ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိၾကသည္။

          Duct အရြယ္အစား (size)

လုိအပ္ေသာ access door အရြယ္အစား

အရွည္ဆံုးအနား 1200mm ထက္ မပိုသည့္ duct

300mm x 400mm

အရွည္ဆံုးအနား 1200mm ထက္ ပိုသည့္ duct

450mm x 450mm

Automatic damper သို႔မဟုတ္ fire damper အတြက္

450mm x 600mm

၅.၃.၆ Duct Test Holes

            Duct အတြင္းရွိ ေလအလ်င္(velocity) ႏွင့္ ဖိအား(pressure)ကုိ တုိင္းရန္အတြက္ “Duct Test Hole” မ်ား ထားရွိရမည္။ “Duct Test Hole” ထားရွိရမည့္ ေနရာ(location)ကုိ ပံု(as-built dawing)တြင္ ေဖာ္ျပ ရမည္။ အေပါက္အရြယ္အစား(hole diameter)သည္ တစ္လက္မ(25mm)ျဖစ္ၿပီး top screw braged အမ်ဳိးအစား ျဖစ္သည္။ 40mm x 5mm bar ေပၚတြင္ braged လုပ္ထားသည္။ Bar ႏွင့္ sheet metal ကုိ rivet ျဖင့္ ခ်ိတ္ဆြဲထားသည္။

ပံု ၅-၂၁ Duct test holes

ပံု ၅-၂၂ Duct test hole မွ တစ္ဆင့္ air flow တုိင္းယူပံု

၅.၃.၇ Duct fittings

ေျဖာင့္တန္းေနသည့္(straight) duct မ်ားမွ လြဲလ်ွင္ က်န္ duct အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို duct fitting မ်ား အျဖစ္ သတ္မွတ္သည္။ ေအာက္ပါတုိ႔သည္ duct fitting မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

(၁)

Elbows

(၄)

Enlargements and contractions

(၂)

Converging or diverging tees and wyes

(၅)

Means to reduce dynamic losses

(၃)

Entrances and exits

(၆)

Turning angle, splitter vanes

 (Source: ASHRAE Handbook Fundamentals 2001)

ASHRAE duct fitting database ႏွင့္ fitting loss coefficients duct fitting အမ်ိဳးမ်ိဳး တည္ေဆာက္ပံုကို ေဖာ္ျပထားသည္။

(၁)

Fitting Types  Elbows  Mitered – vanes

(၇)

Fitting Types  Divided Flow Y-Branch

(၂)

Mitered – no vanes

(၈)

Reducing Y-Branch

(၃)

Fitting Types  Elbows  Gored –  long radius

(၉)

Divided Flow  Laterals

(၄)

Fitting Types  Elbows  Gored – Standard

(၁၀)

Divided Flow  Laterals

(၅)

Fitting Types  Divided Flow  Straight Tee

(၁၁)

Duct fitting -Branch

(၆)

Fitting Types  Divided Flow Conical Tee

(၁၂)

Duct fitting -Branch

 

(၁)

(၂)

(၃)

(၄)

(၅)

(၆)

(၇)

(၈)

(၉)

(၁၀)

(၁၁)

(၁၂)

ပံု ၅-၂၃ Duct fitting အမ်ိဳးမ်ိဳး

၅.၄ Duct Support ႏွင့္ Hanger

Maximum ductwork hanger spacing

SMACNA minimum requirements

(1)

Horizontal: 8 to 10 feet maximum.

(2)

Vertical: One- or two-story intervals-12 to 24 feet.

အလ်ားလုိက္တပ္ဆင္ထားသည့္(horizontal) duct မ်ားကုိ သံမဏိ(steel)ျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားေသာ hanger rod မ်ားျဖင့္ ခ်ိတ္ဆြဲရမည္။ Hanger rod အားလုံးတြင္ lock nut ကုိ အသုံးျပဳရမည္။

 

Cross-Sectional Perimeter of Duct

Maximum Spacing Between Hanger

(Hanger တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု အၾကား အကြာအေဝးံါကျးေ)

1.5 m ထက္ငယ္သည့္ duct

2.4 m

1.6 m မွ 2.5m အထိ

1.8 m

2.5 m ထက္ႀကီးသည့္ duct

1.2 m

 

Ductwork Support

Ductwork အမ်ိဳးအစား (Type)

Maximum Hanger Spacing (Feet)

Horizontal Ducts Less than 4 Square Feet

8

Horizontal Ducts 4 to 10 Square Feet

6

Horizontal Ducts Greater than 10 Square Feet

4

Vertical Round Ducts

12

Vertical Rectangular Ducts

10

ေဒါင္လုိက္တပ္ဆင္ထားသည့္(vertical) duct မ်ားအတြက္ continuous length တုိင္းတြင္ support မ်ား ထည့္ေပးရမည္။

ပံု ၅-၂၄ Duct hanger

ပံု ၅-၂၅ Duct support

First cost ဆိုသည္မွာ တပ္ဆင္ရန္အတြက္ ကုန္က်စရိတ္(installation cost)ကို ဆိုလိုသည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ အစဦး ကုန္က်စရိတ္ ဟုလည္း ေခၚဆုိႏုိင္သည္။ Operating cost ဆိုသည္မွာ အသံုးျပဳ ေနသမ်ွ ကာလပတ္လံုး၊ ေမာင္းေနသမ်ွ ကာလပတ္လံုး ကုန္က်မည့္စရိတ္ကို ဆိုလိုသည္။ Duct system ၏ အစဦးကုန္က်စရိတ္(first cost)ႏွင့္ လည္ပတ္ရန္ ကုန္က်စရိတ္(operating cost) တုိ႔သည္ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ား အေပၚတြင္ မူတည္သည္။

 (က)

ီDuct အတြင္းရွိ ေအးသည့္ ေလ(cool air)သည္ duct မွ အပူ(heat)မ်ားကို စုပ္ယူျခင္း၊ duct အတြင္းရွိ ပူသည့္ေလ(hot air)မွ အပူမ်ားဆံုး႐ံႈးျခင္း(heat  loss )

(ခ)

Aspect ratio of the duct

(ဂ)

ေလမ်ား duct အတြင္းမ်က္ႏွာျပင္ ႏွင့္ ပြတ္တုိက္မႈႏႈန္း(friction rate) ႏွင့္

(ဃ)

Fitting အမ်ိဳးအစား(type) တို႔ ျဖစ္သည္။ 

၅.၅ Duct Properties

၅.၅.၁ Duct Heat Gain သုိ႔မဟုတ္ Duct Heat Loss

            Air con duct မ်ားသည္ အလြန္ရွည္လ်ားလြန္းလ်ွင္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ air con မဟုတ္သည့္ ေနရာမ်ားကို ျဖတ္ေက်ာ္သြားလ်ွင္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အပူစုပ္ယူမႈ(duct heat gain) ႏွင့္ အပူဆံုး႐ံႈးမႈ(duct heat loss)ကို ထည့္သြင္း တြက္ခ်က္ရန္ လိုအပ္သည္။ Supply air ၏ အပူခ်ိန္(temperature)သည္ (cooled air သည္ duct အျပင္ဘက္မွ အပူ(heat)မ်ားကို စုပ္ယူလိုက္ေသာေၾကာင့္) duct တစ္ေလ်ွာက္သြားေနစဥ္ ေလသည္ အပူခ်ိန္ ျမင့္တက္လာသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ လံုေလာက္ေသာ အေအးဓာတ္(cooling)ပမာဏ အပို (allowance)ေဆာင္းထားရန္ လိုအပ္သည္။ ထိုျပႆနာကို အပူခ်ိန္ပိုနိမ့္သည့္ supply air သုိ႔မဟုတ္ ပိုမ်ားသည့္ ေလပမာဏ(air quantity) ေပးျခင္းျဖင့္ ေျဖရွင္းႏိုင္သည္။

Duct ႏွစ္ခုသည္ တူညီေသာ ပမာဏရွိသည့္ေလကို သယ္ေဆာင္လ်ွင္ duct aspect ratio မ်ားသည့္ duct သည္ duct aspect ratio နည္းသည့္ duct ထက္ အပူစုပ္ယူမႈ(heat gain) ပိုမ်ားသည္။ ေလစီးႏႈန္း(air flow rate)နည္းၿပီး ေလအလ်င္(velocity)နည္းနည္းျဖင့္ စီးသြားလ်ွင္ ေလသည္ အပူစုပ္ယူမႈ(heat gain) သုိ႔မဟုတ္ အပူဆံုး႐ံႈးမႈ(heat loss)ပိုမ်ားေစသည္။

ေလအလ်င္(velocity) နည္းေသာေၾကာင့္ ေလသည္ duct အတြင္း၌ ေလမ်ား ၾကာရွည္စြာ ေနရကာ အပူမ်ားကို စုပ္ယူရန္ အခ်ိန္ပိုရသည္။ Duct insulation ေကာင္းေလ အပူစုပ္ယူမႈ (duct heat gain) သုိ႔မဟုတ္ အပူဆံုး႐ံႈးမႈ(duct heat loss) နည္းေလ ျဖစ္သည္။

U value 0.12 ရွိသည့္ insulation ကို အသံုးျပဳလ်ွင္ အပူစုပ္ယူမႈ(duct heat gain) ၉၀% က်ဆင္းသြားသည္။

၅.၅.၂ Aspect Ratio

ပံု ၅-၂၆ Aspect Ratio 1.0 ႏွင့္ Aspect Ratio 4.0 ရွိေသာ duct ႏွစ္မ်ိဳးကို ႏႈိင္းယွဥ္ထားပံု

               Aspect ratio ဆုိသည္မွာ duct ၏ ရွည္ေသာအနား(long side)ကို တိုေသာအနား(short side)ျဖင့္ စားထားေသာ အခ်ဳိးျဖစ္သည္။ ဒီဇိုင္းျပဳလုပ္သည့္ အဆင့္တြင္ သင့္ေလ်ာ္သည့္ aspect ratio ကုိ ေရြးခ်ယ္ျခင္းသည္ အေရးႀကီးေသာ ကိစၥတစ္ခု ျဖစ္သည္။ Aspect Ratio မ်ားျခင္းေၾကာင့္ တပ္ဆင္မႈ ကုန္က် စရိတ္(installation cost)အျပင္ ေမာင္းႏွင္ရန္ ကုန္က်စရိတ္(operation cost)ပါ ပိုမ်ား လာလိမ့္မည္။

Duct work ၏ အစဦးကုန္က်စရိတ္(first cost)ဟုေခၚသည့္ တပ္ဆင္ရန္ ကုန္က်စရိတ္(installation cost)သည္ အသုံးျပဳရသည့္ ပစၥည္း(material)ပမာဏ ၊ တပ္ဆင္ရသည့္ လုပ္အားခ ႏွင့္ အခ်ိန္ေပၚတြင္ မူတည္သည္။

Duct class ျမင့္လာေလ ကုန္က်စရိတ္ ပုိမ်ားေလ ျဖစ္သည္။ Duct ဧရိယာ(area) ႏွင့္ capacity တူညီလ်ွင္ duct system ၏ ဖိအား(total pressure)မ်ားေလ duct class ျမင့္ေလ ျဖစ္သည္။ Duct အရြယ္အစား (size) ႀကီးေလ duct class ျမင့္လာေလ ျဖစ္သည္။

 

Duct Class

Max; Size of Duct (inch)

Semi – Perimeter

 

 

1

6 - 17 1/2"

10 - 23

 

 

2

12 - 24

24 – 46

 

 

3

26 - 40

32 - 46

 

 

4

24 - 88

48 - 94

 

 

5

48 - 90

96 - 176

 

 

6

90 - 144

96 - 238

 

            အရြယ္အစားတူ ၊ စြမ္းေဆာင္ရည္(capacity)တူေသာ duct ႏွစ္မ်ဳိးတြင္ class ျမင့္သည့္ duct တြင္ ပုိထူသည့္ သံျပား(gate of metal sheet)ကုိ သုံးရန္ လုိအပ္သည္။ Material ၏ အေလးခ်ိန္လည္း ပုိမ်ား လိမ့္မည္။ ပုိေကာင္းသည့္ insulation အမ်ဳိးအစား သုိ႔မဟုတ္ ပုိထူသည့္ insulation အသံုးျပဳရန္ လုိအပ္သည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ duct ဒီဇုိင္းျပဳလုပ္သူမ်ား ႏွင့္ consultant မ်ား အေနျဖင့္ dust class နိမ့္ႏိုင္သမ်ွ နိမ့္ေအာင္ ဒီဇုိင္းလုပ္ျခင္း၊ အနည္းဆုံးေသာ “Aspect Ratio” ကုိ သုံးျခင္းျဖင့္ ကုန္က်စရိတ္ သက္သာေစႏုိင္သည္။ “Aspect Ratio” နည္းျခင္းေၾကာင့္ ပြတ္တုိက္မႈ(friction loss)နည္းသည္။ ထုိ႔အျပင္ ကုန္က် စရိတ္လည္း သက္သာသည္။

ပံု ၅-၂၇ Small Aspect Ratio

ပံု ၅-၂၈ Large Aspect Ratio

End of Part 1 of 3

                                                                       

Air Conditioning and Mechanical Ventilation System (Vol. 1) ႏွင့္သက္ဆုိင္ေသာ ACMV Lecture မ်ား (18 Lectures)
1 Chapter-1 Fundamental and Basic Concept Read
2 Chapter-2 (Part 1 of 3) Understanding Psychrometrics (Part 1 of 3) Read
3 Chapter-2 (Part 2 of 3) Understanding Psychrometrics (Part 2 of 3) Read
4 Chapter-2 (Part 2 of 3) Understanding Psychrometrics (Part 3 of 3) Read
5 Chapter - 3 Air Handling Units (Part 1 of 2) Chapter - 3 Air Handling Units (Part 1 of 2) Read
6 Chapter - 3 Air Handling Units (Part 2 of 2) Chapter - 3 Air Handling Units (Part 2 of 2) Read
7 Chapter - 4 (Part 1 of 3) Cooling Towers (Part 1 of 3) Read
8 Chapter - 4 (Part 2 of 3) Cooling Towers (Part 2 of 3) Read
9 Chapter - 4 (Part 3 of 3) Cooling Towers (Part 3 of 3) Read
10 Chapter - 5 (Part 1 of 3) Air Distribution Systems (Part 1 of 3) Read
11 Chapter - 5 (Part 2 of 3) Air Distribution Systems (Part 2 of 3) Read
12 Chapter - 5 (Part 3 of 3) Air Distribution Systems (Part 3 of 3) Read
13 Chapter - 6 (Part 1 of 3) Fans and Blowers (Part 1 of 3) Read
14 Chapter - 6 (Part 2 of 3) Fans and Blowers (Part 2 of 3) Read
15 Chapter - 6 (Part 3 of 3) Fans and Blowers (Part 3 of 3) Read
16 Chapter-7 ( Part 1 of 3) Ventilation ( Part 1 of 3) Read
17 Chapter-7 ( Part 2 of 3) Ventilation ( Part 2 of 3) Read
18 Chapter-7 ( Part 3 of 3) Ventilation ( Part 3 of 3) Read
   

www.acmv.org - Air Conditioning and Mechanical Ventilation for Young Myanmar Engineers

To download all ACMV lecuters in PDF format