To download all ACMV lecuters in PDF format
www.acmv.org
 
HOME
eBooks
FORUM
Lecture
Air Conditioning and Mechanical Ventilation System (Vol. 1) > Chapter-2 (Part 1 of 3) > Understanding Psychrometrics (Part 1 of 3) > > www.acmv.org
Air Conditioning and Mechanical Ventilation System (Vol. 1) > Chapter-2 (Part 1 of 3) > Understanding Psychrometrics (Part 1 of 3) >


Chapter-2 Understanding Psychrometrics (Part 1 of 3) Fundamental and BasicConcept

Chapter-2 Understanding Psychrometrics (Part 1 of 3)

 

Contents

၂.၁ Psychrometric နိဒါန္း 1

၂.၁.၁ ေရေငြ႔ပံ်ျခင္း(Evaporation) 5

၂.၁.၂ အေငြ႔မွ အရည္အျဖစ္သို႔ ေျပာင္းလဲျခင္း (Condensation) 5

၂.၂ ေလကို စံအျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္း (Standard Air) 5

၂.၃ အပူ သုိေလွာင္ႏုိင္စြမ္း (Specific Heat of Air) 6

၂.၄ ဖိအားမ်ားႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ Dalton’s Law.. 8

၂.၅ Psychrometric Chart ေပၚရွိလုိင္းမ်ား 9

၂.၅.၁ Dry Bulb အပူခ်ိန္(Temperature)လုိင္းမ်ား 9

၂.၅.၂ Wet Bulb အပူခ်ိန္(Temperature)လုိင္းမ်ား 10

၂.၅.၃ Dew Point  အပူခ်ိန္(Temperature) 12

၂.၅.၄ ေအးသည့္ မ်က္မွာျပင္မ်ားေပၚ Condensation ျဖစ္ေပၚျခင္း 16

၂.၅.၅ Humidity Ratio လုိင္းမ်ား 18

၂.၅.၆ Relative Humidity လုိင္းမ်ား 18

 

ေလ့လာရန္ အဓိက အခ်က္မ်ား-

(က)

“Air conditioning” ဘာသာရပ္၌ Psychrometrics ၏ အေရးပါမႈကို နားလည္ သေဘာေပါက္ရန္။

(ခ)

Dry Bulb အပူခ်ိန္၊ Wet Bulb အပူခ်ိန္၊ Relative Humidity(RH)၊ specific humidity ၊ Dew Point ၊ Enthalpyႏွင့္ “Standard Air”စသည့္ Psychrometrics ေဝါဟာရမ်ားကို အဓိပၸာယ္(physical meaning) ႏွင့္တကြ နားလည္ သေဘာေပါက္ရန္။

(ဂ)

Psychrometric chart ေပၚ၌ ေလ၏ ဂုဏ္သတၱိ(air property)လုိင္းမ်ား ေရးဆြဲႏုိင္ရန္ ႏွင့္ ယူနစ္မ်ားကို ရွင္းလင္းစြာ နားလည္ သေဘာေပါက္ရန္။

(ဃ)

Psychrometric chart ကို အသံုးျပဳ၍ သိထားၿပီး ေလ၏ဂုဏ္သတၱိ(air property) ႏွစ္မ်ိဳးမွ တစ္ဆင့္ က်န္ရွိသည့္ ေလ၏ ဂုဏ္သတၱိမ်ား(properties of air) အားလုံးကို တြက္ယူနိုင္ရန္။

(င)

Sensible heat ၊ latent heat ႏွင့္ total heat တုိ႔၏ သေဘာတရား(concept)ႏွင့္ အျပန္အလွန္ ဆက္စပ္မႈမ်ားကို နားလည္ သေဘာေပါက္ရန္။

(စ)

မတူညီသည့္ ေလႏွစ္မ်ိဳး ေပါင္းစပ္ၿပီးျဖစ္ေပၚလာသည့္ေလ(mixed air)၏ ဂုဏ္သတၱိမ်ား(properties)ကို နားလည္သေဘာေပါက္ၿပီး တန္းဖုိးမ်ားကို တြက္ယူႏုိင္ရန္။

(ဆ)

Psychrometric ညီမ်ွျခင္း(equation)မ်ားကို သံုး၍ sensible ၊ latent ႏွင့္ total cooling/heating load တို႔ကို တြက္ခ်က္တတ္ရန္ တို႔ျဖစ္သည္။

၂.၁ Psychrometric နိဒါန္း

American Society of Heating, Refrigerating, and Air conditioning Engineers (ASHRAE) အဖြဲ႔၏ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္အရ “Air Conditioning” ဆုိသည္မွာ “ေလအပူခ်ိန္(temperature)၊ ေလ၏ စုိထုိင္းဆ(humidity)၊ ေလသန္႔စင္မႈ(cleanliness) ႏွင့္ ေလျဖန္႔ျဖဴးမႈ(distribution) တုိ႔ကို အခန္း၏ လိုအပ္ခ်က္ ႏွင့္ ကိုက္ညီေအာင္ တစ္ၿပိဳင္နက္ ျပဳျပင္စီမံ(treat)ေပးျခင္းသည္ air conditioning ျဖစ္စဥ္(process) ျဖစ္သည္”

“Air conditioning is the process of treating air so as to control simultaneously its temperature, humidity, cleanliness and distribution to meet the requirements of the conditioned space”

တစ္နည္းအားျဖင့္ air con ပညာရပ္သည္ ကြ်န္ပ္တို႔ အနီးရွိ ေလကို ေအးေအာင္ သုိ႔မဟုတ္ ေႏြးေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ Air con ပညာရပ္တြင္ “Comfort air conditioning” ႏွင့္ “Industrial air conditioin” ဟု၍ ႏွစ္မ်ိဳး ကြဲျပားသည္။ “Comfort  Air Conditioning” ဆုိသည္မွာ ေလကို လူမ်ား သက္ေသာင့္သက္သာ (confortable) ျဖစ္ေစမည့္  အေျခအေနတစ္ခုသုိ႔ ေရာက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ “Industrial Air Conditioin” ဆုိသည္မွာ စက္႐ုံ၊ အလုပ္႐ုံမ်ား၊ လုပ္ငန္းမ်ား ႏွင့္ process မ်ားတြက္ ေလကို လုိအပ္သည့္ အေျခအေနသုိ႔ ေရာက္ေအာင္ ျပဳျပင္စီမံျခင္း(air treatment) ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ေလကို လိုအပ္သလုိ ေအးေအာင္ သုိ႔မဟုတ္ ေႏြးေအာင္ ျပဳလုပ္ႏုိင္ရန္အတြက္ ေလ၏ဂုဏ္သတၱိမ်ား(properties of air) အေၾကာင္း ကို အေသးစိတ္ နားလည္ရန္ လုိအပ္သည္။

Psychro သည္ ဂရိေဝါဟာရျဖစ္ၿပီး “cold” ဟု အဓိပၸာယ္ ရသည္။ Psychrometer သည္ ေလထု (atmosphere)ထဲတြင္ ရွိသည့္ aqueous vapor ကို တုိင္းတာသည့္ ကိရိယာ(instrument) တစ္မ်ိဳး ျဖစ္သည္။ ေလထဲတြင္ရွိေသာ ေရေငြ႔ပါဝင္မႈကို တုိင္းသည့္ကိရိယာကို “Hygrometer” ဟု ေခၚသည္။ Psychrometrics ဆုိသည္မွာ air-water vapor သုိ႔မဟုတ္ “ moist air ”  ကုိ ေလ့လာသည့္ ဘာသာရပ္ ျဖစ္သည္။ 

ပံု ၂-၁ ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ(dry air) ႏွင့္ ေရေငြ႔(water vapor)ေရာေနသည့္ “moist air”

ေန႔စဥ္ ေခၚေဝၚေျပာဆုိေနသည့္ “ေလ” ဆိုသည္မွာ moist air ကုိ ရည္ညႊန္း ေျပာဆုိျခင္း ျဖစ္သည္။ ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ(dry air)ႏွင့္ ေရေငြ႔(water vapor)တို႔ ေရာေနသည့္ mixture ကို “Moist Air” ဟု ေခၚသည္။  ကြ်နု္ပ္တုိ႔အနီးရွိေလသည္ “Moist Air” ျဖစ္သည္။ ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ(dry air)သည္ တြက္ခ်က္မႈ လြယ္ကူေစရန္ အတြက္သာ ျပဳလုပ္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။ ေလသည္ သဘာဝအရ လံုးဝ ေျခာက္ေသြ႔ျခင္း မရွိေသာ္လည္း စနစ္တက် တြက္ခ်က္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ အတြက္ ျဖစ္သည္။ လက္ေတြ႔တြင္  ေျခာက္ေသြ႔သည့္ ေလ(dry air) အျဖစ္ သီးသန္႔ တည္ရွိႏုိင္သည့္ အေျခအေန မရွိသေလာက္ နည္းပါးသည္။

ပံု ၂-၂ သက္ေသာင့္သက္သာ ျဖစ္ေစသည့္ အပူခ်ိန္ႏွင့္ စုိထုိင္းဆ ေနရာ(ဇုန္)ကို ေဖာ္ျပထားသည္။

ဤအခန္းတြင္ ပထမဦးစြာ ေလ၏ဂုဏ္သတၱိမ်ား(properties of air)ကုိ ေလ့လာၾကမည္။ ထုိ႔ေနာက္ air conditioning system မ်ား ဒီဇုိင္းျပဳလုပ္ရန္အတြက္ ေလကုိ မည္သုိ႔ ျပဳျပင္စီမံ(treat)ရမည္ကုိ ဆက္လက္ ေလ့လာရမည္။

ေလ၏ ဂုဏ္သတၱိမ်ား(properties of air)ကုိ ဇယား(table)ပုံစံ သုိ႔မဟုတ္ ဂရပ္(chart) ပုံစံမ်ိဳးျဖင့္ ေဖာ္ျပႏုိင္သည္။ ဂရပ္(chart) ပုံစံမ်ိဳးျဖင့္ ေဖာ္ျပထားေသာ ေလ၏ ဂုဏ္သတၱိမ်ား (properties of air)ကို “Psychrometric Chart” ဟု ေခၚသည္။ “Psychrometrics Chart” ကို လုိင္း(line)မ်ားစြာျဖင့္ ဖြဲ႔စည္း တည္ေဆာက္ထားသည္။ ရွိသမ်ွ အခ်က္အလက္ အားလုံး ပါဝင္ေအာင္ စနစ္တက် ရွင္းလင္းစြာ တည္ေဆာက္ ထားျခင္းေၾကာင့္ အလြန္ အသုံးဝင္သည္။ Air conditioning process မ်ားကုိ ေလ့လာရန္ အတြက္လည္း အသုံးဝင္သည္။

SI ယူနစ္ ဂရပ္(chart) ႏွင့္ IP ယူနစ္ ဂရပ္(chart)ဟု ႏွစ္မ်ိဳး ကြဲျပားသည္။ မိမိအသုံးျပဳသည့္ ယူနစ္ကုိ လုိက္၍ chart ကုိ ေရြးခ်ယ္ရသည္။

Psychrometric chart ကို နားလည္ျခင္းျဖင့္ air conditioning ျပႆနာမ်ားကို အလြယ္တကူ ေျဖရွင္း ႏုိင္သည္။ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား(industires)၏ cooling process ႏွင့္ heating process မ်ားအတြက္ Psychrometric chart ကို အေသးစိတ္ တိတိက်က် နားလည္ရန္ လုိအပ္သည္။

Air con အင္ဂ်င္နီယာ တစ္ေယာက္သည္ Psychrometrics ဘာသာရပ္ကို ကၽြမ္းက်င္ ပိုင္ႏိုင္စြာ သေဘာ ေပါက္ထားရန္ လိုအပ္သည္။ သို႔မွသာ ေကာင္းမြန္ မွန္ကန္သည့္ air conditioning system တစ္ခုကို ဒီဇိုင္း ျပဳလုပ္ျခင္းႏွင့္ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ ရွာေဖြျခင္း(trouble shooting)တို႔ကို ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “Psychrometric Chart” ကို ကြ်မ္းက်င္စြာ နားလည္ႏုိင္ရန္အတြက္ လုိင္း(line) တစ္ခုခ်င္းစီ၏ သေဘာ သဘာဝကို အဓိပၸာယ္(physical meaning)ႏွင့္တကြ နားလည္ သေဘာေပါက္ေအာင္ ေလ့လာရန္ လုိအပ္သည္။

ပံု ၂-၃ ရာသီဥတု အမ်ိဳးမ်ိဳးကို Psychrometric chart ေပၚတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

Constant Enthalpy လုိင္းနွင္႔ constant Wet Bulb လုိင္းတုိ႔သည္ အမွန္တကယ္ မ်ဥ္းၿပိဳင္(parallel) မ်ား မျဖစ္ေသာ္လည္း ဂရပ္ (chart)ေပၚတြင္ မ်ဥ္းၿပိဳင္အျဖစ္ ေရးဆြဲထားေလ့ရွိသည္။

ေလသည္ အပူခ်ိန္ကို လိုက္၍ ၄င္း၏ တန္ဖိုးမ်ား ေျပာင္းလဲေနသည္။ ထိုအတူပင္ ဖိအား(pressure)ႏွင့္ ရာသီဥတု(weather)ေၾကာင့္လည္း ေလ၏ တန္ဖိုးမ်ား ေျပာင္းလဲမႈ ျဖစ္ေပၚသည္။ အခ်ိန္ႏွင့္အမ်ွ ေလ၏ ဂုဏ္သတၱိမ်ား ေျပာင္းလဲေနသည္။  ထုိသုိ႔ ေျပာင္းလဲမႈတုိင္းကို လိုက္၍ ႐ႈပ္ေထြး ခက္ခဲေသာ အေသးစိတ္ တြက္ခ်က္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ “Psychrometric Chart” အသံုးျပဳ၍ ရွင္းလင္း လြယ္ကူေသာနည္းျဖင့္ လုိအပ္ေသာ အေျဖကို ခဏအတြင္း ရရွိႏုိင္သည္။

Air-conditioning equipment မ်ား၏ အဓိက ေဆာင္ရြက္ခ်က္မွာ ေလကို လိုသလို ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲ ေပးရန္ ျဖစ္သည္။ ထုိေျပာင္းလဲေစသည့္ ျဖစ္စဥ္ကို “process” ဟုေခၚသည္။ မိမိလိုအပ္သလို ျဖစ္ေစခ်င္သည့္ process မ်ား ကို Psychrometric chart ေပၚတြင္ ေရးဆြဲ တြက္ခ်က္ျခင္းျဖင့္ air conditioning equipment မ်ား ေရြးခ်ယ္ျခင္း နွင္႔ air-conditioning ျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္ႏုိင္သည္။

Process မ်ားကို အစအေျခအေနတစ္ခုမွ အဆံုးအေျခအေနတစ္ခု အထိေရာက္ေအာင္ လုိင္း(line) မ်ားျဖင့္ ေဖာ္ျပႏုိင္သည္။ မ်ဥ္းေျဖာင့္အတိုင္းျဖစ္ေသာ(straight line) process မ်ား ရွိသလို မ်ဥ္းေကြး(curve) အတုိင္း ျဖစ္ေသာ process မ်ားလည္း ရွိသည္။ မ်ဥ္းေျဖာင့္ အတိုင္းသာ ျဖစ္ေသာ ျဖစ္စဥ္(process) မ်ားကို အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရေလ့ ရွိသည္။

အလြန္ေပါ့ပါးသည့္ ေလသည္ သူ႔ထက္ေလးသည့္ ေရကို သယ္ေဆာင္ထားႏုိင္သည္ဆိုပါက  ယံုၾကည္ပါသလား?

ပံု ၂-၄ ေလက ေရကို သယ္ေဆာင္ထားသည့္ ဥပမာမ်ား

ေလက ေရကို သယ္ေဆာင္ထားႏုိင္ေၾကာင္းကို ဥပမာမ်ားျဖင့္ သက္ေသျပႏုိင္သည္။

 အလြန္ ဆန္းၾကယ္ သည့္ သက္တံႏွင့္ ပန္းခ်ီဆရာ႐ႈံး ေလာက္ေအာင္လွပသည့္ ေရာင္စံု တိမ္တိုက္မ်ားသည္ ေလက ေရကို သယ္ေဆာင္ထားသည့္ အေကာင္းဆံုး ဥပမာမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

ေလ(air)က သယ္ေဆာင္ထားသည့္ ေရ(water)ကို ပံုသဏၭာန္ သံုးမ်ိဳးျဖင့္ ေတြ႕ျမင္ႏုိင္သည္။ ေလ ထဲတြင္ ေရ(water)ကို မုိးသီးမ်ား၊ ဆီးႏွင္းမ်ား(snow)၊ hail မ်ားကဲ့သုိ႔ အစုိင္အခဲ(solid form)အျဖစ္ ေတြ႕ျမင္ ႏုိင္သကဲ့သို႔ မုိးစက္မ်ား(rain drops)၊  ျမဴမ်ား(mist)ကဲ့သုိ႔ အရည္(liquid form)အျဖစ္လည္း ေတြ႕ျမင္ႏုိင္သည္။ အခန္းအတြင္း(indoor)ရွိ ေလထဲပါဝင္ေနသည့္ ေရကို ေရေငြ႔အျဖစ္(vapor form)သာ ေတြ႔ျမင္ႏုိင္သည္။ ေလက သယ္ေဆာင္ထားသည့္ ေရေငြ႔မ်ားသည္ “Superheated Low-Pressure Steam”မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

ေလကို ေအးေအာင္ သုိ႔မဟုတ္ ေႏြးေအာင္ လုပ္လုိသည့္ အခါတိုင္း၌ ထုိေလထဲတြင္ ပါဝင္ေနသည့္ ေရေငြ႕ပမာဏကို သိရန္ လုိအပ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ေလတစ္မ်ိဳးတည္းကို သာမက ေလႏွင့္ ေရာေနသည့္ ေရေငြ႔မ်ားကိုလည္း အတူတကြ ေအးေအာင္၊ ေႏြးေအာင္ျပဳလုပ္ရန္ လုိအပ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။              ေလထဲတြင္ပါဝင္ေနသည့္ ေရေငြ႕ပမာဏကို သိရွိရန္အတြက္ မိမိတြက္ခ်က္မည့္ ေလ၏ဂုဏ္သတၱိမ်ား (properties of air)ကို သိရန္လိုအပ္သည္။ ေလ၏ဂုဏ္သတၱိမ်ား(properties of air)ကို သိႏုိင္ရန္အတြက္ Psychrometric chart ကို ကြ်မ္းက်င္စြာ နားလည္ သေဘာေပါက္ထားရမည္။

ေလထုအတြင္းသို႔ ေရေငြ႔မ်ား မည္ကဲ့သုိ႔ ေရာက္ရွိလာသည္ကို နားလည္ႏုိင္ရန္အတြက္ ေရေငြ႔ပံ်ျခင္း (evaporation) ႏွင့္ အေငြ႔မွ အရည္ အျဖစ္သို႔ ေျပာင္းလဲျခင္း(condensation)ျဖစ္စဥ္ ႏွစ္ခုကို အေသးစိတ္ ေလ့လာရန္ လုိအပ္သည္။

၂.၁.၁ ေရေငြ႔ပံ်ျခင္း(Evaporation)

ပူ၍ေပါ့ပါးေနသည့္ေလ(hot air)သည္ ေရေငြ႔မ်ားကို စုပ္ယူသိုေလွာင္ထားႏိုင္ေသာ စြမ္းရည္ ရွိသည္။ ေရအျဖစ္မွ ေရေငြ႔မ်ားအျဖစ္သို႔ ေျပာင္းလဲသြားသည့္ျဖစ္စဥ္ကို ေရေငြ႔ပ်ံျခင္း(evaporation)ဟု ေခၚသည္။ ထိုျဖစ္စဥ္သည္ ေရမ်က္ႏွာျပင္ အေပၚယံတြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိသည္။ ေရကို ဆူပြက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚ လာေသာ ေရေငြ႔ပ်ံျခင္းသည္လည္း evaporation ျဖစ္စဥ္ တစ္မ်ိဳးပင္ ျဖစ္သည္။

ေက်ာက္စားပြဲမ်က္ႏွာျပင္ကို ေရစိုအဝတ္ျဖင့္ သုတ္လုိက္သည့္အခါ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ ေရမ်ား စုိသြား လိမ့္မည္။ ထုိေရမ်ား ေျခာက္ေသြ႔သြားျခင္းသည္ ေရေငြ႔ပံ်ျခင္း(evaporation) ျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ ေရေငြ႔ပ်ံသြားျခင္း ျဖစ္သည္။ ေရေငြ႔ပံ်ျခင္း(evaporation)သည္ ေရ(water)အတြက္သာ သံုးသည့္ ေဝါဟာရ ျဖစ္သည္။

Vaporization သည္ အေငြ႔အျဖစ္သို႔ ေျပာင္းႏုိင္သည့္ အရာအားလံုးအတြက္ သံုးသည့္ ေဝါဟာရ ျဖစ္သည္။ အေငြ႕အျဖစ္သို႔ ေျပာင္းျခင္း(vaporization)ျဖစ္ရန္အတြက္ အပူထည့္ေပးရန္(heat addition) လိုအပ္ သည္။

၂.၁.၂ အေငြ႔မွ အရည္အျဖစ္သို႔ ေျပာင္းလဲျခင္း (Condensation)

အပူခ်ိန္က်ဆင္းလာ၍ ေအးလာသည့္ေလသည္ ၎၌သယ္ေဆာင္ထားေသာ ေရေငြ႔မ်ားကို ဆက္လက္ မသယ္ေဆာင္ႏုိင္ေတာ့ေသာေၾကာင့္ စြန္႔ထုတ္ပစ္ရသည္။ ထုိသို႔ ေလထဲရွိေသာ ေရေငြ႔မ်ား ေရအျဖစ္သို႔ ေျပာင္းလဲသြားေစျခင္းကို condensation ျဖစ္စဥ္(evaporation ၏ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္စဥ္) ဟုေခၚသည္။ အေငြ႔ အျဖစ္မွ အရည္အျဖစ္သို႔ ေျပာင္းလဲျခင္း(condensation) ျဖစ္ရန္အတြက္ အပူဖယ္ထုတ္ေပးရန္(heat removal) လုိအပ္သည္။ 

ေလထုထဲတြင္ ပါဝင္ေနသည့္ ေရေငြ႔ပမာဏ(water vapor content)သည္ ေလ၏ Dry Bulb အပူခ်ိန္ေပၚတြင္ မူတည္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေလက သယ္ေဆာင္ထားႏုိင္သည့္ ေရေငြ႔ပမာဏ (water vapor content)သည္ ထုိေလ၏ Dry Bulb အပူခ်ိန္ေပၚတြင္ မူတည္သည္။ ေလ၏ Dry Bulb အပူခ်ိန္ ျမင့္ေလ ေရေငြ႔ပမာဏမ်ားမ်ား သယ္ေဆာင္ႏုိင္ေလ ျဖစ္သည္။ ေလ၏ Wet Bulb အပူခ်ိန္ ျမင့္ေလ ေလထဲတြင္ သယ္ေဆာင္ထားၿပီးျဖစ္သည့္ ေရေငြ႔ပါဝင္မႈ(water vapor content) မ်ားေလ ျဖစ္သည္။

ေလသည္ ေရေငြ႔(water vapor)ပမာဏမည္မ်ွ သယ္ေဆာင္ထားႏုိင္သည္ကို ေလ၏ Dry Bulb အပူခ်ိန္က ေဖာ္ျပသည္။ ေလမွ ေရေငြ႔(water vapor) ပမာဏ မည္မ်ွ သယ္ေဆာင္ထားၿပီး ျဖစ္သည္ကိုို ေလ ၏ Wet Bulb အပူခ်ိန္က ေဖာ္ျပေပးသည္။

 

Saturated Air and Unsaturated Air

ေလသည္ အပူခ်ိန္တစ္ခု သယ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္းရွိသည့္ အမ်ားဆံုး ေရေငြ႔ပမာဏ(water vapor content)ကို သယ္ေဆာင္ၿပီးျဖစ္၍ ေနာက္ထပ္လက္မခံႏုိင္ေတာ့လ်ွင္ “Saturated Air” ဟုသတ္မွတ္သည္။ ေလသည္ ေရေငြ႔(water vapor)ကုိ ထပ္မံ လက္ခံႏုိင္ေသးလ်ွင္ “Unsaturated Air” ဟုေခၚသည္။ တစ္နည္း အားျဖင့္ ေရေငြ႔(water vapor)ကုိ ထပ္မံ လက္ခံႏုိင္သည့္(စုပ္ယူႏုိင္သည့္) ေလကုိ  unsaturated air ဟု ေခၚသည္။

၂.၂ ေလကို စံအျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္း (Standard Air)

လူသားမ်ား အသက္ရွင္ရန္အတြက္ ႐ွဴသြင္းေနသည့္ ေလထဲတြင္ ႏုိက္ထ႐ုိဂ်င္ဓာတ္ေငြ႔ ၇၈%၊ ေအာက္စီဂ်င္ဓာတ္ေငြ႔ ၂၁% ၊ ေရေငြ႔မ်ား ႏွင့္ အျခား ဓာတ္ေငြ႔မ်ား ၁% တုိ႔ ပါဝင္သည္။ ေလ(moist air)သည္ ေနရာေဒသ၊ အခ်ိန္၊ ရာသီဥတု ေပၚတြင္ မူတည္၍ ေျပာင္းလဲေနတတ္ေသာေၾကာင့္ သင္ၾကားမႈမ်ား၊ တြက္ခ်က္ မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရာတြင္ တူညီမႈရွိေစရန္ အမ်ားနားလည္ လက္ခံသည့္ စံ(standard) တစ္ခု သတ္မွတ္ရန္ လုိအပ္သည္။ 

ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္(sea level)၌ ရွိေသာ ေလထုဖိအား 29.921 in.Hg (atmospheric pressure)ႏွင့္ အပူခ်ိန္ (၇၀) ဒီဂရီဖာရင္ဟုိက္(70°F)၌ ရွိေသာေလကို စံ(“Standard conditions at Sea Level”)အျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။

Standard atmospheric pressure 1013.25 mbar (101 325 Pa) အေျခအေနတြင္ ရွိေသာ ေလ၏ ေမာ္လီက်ဴလာ mass သည္ 28.97 ျဖစ္သည္။ ေလ၏ဂုဏ္သတၱိမ်ား(specific properties)ကို ေျခာက္ေသြ႔ ေသာေလ၏ သတ္မွတ္ထားေသာ တစ္ယူနစ္(unit weight of dry air)ေပၚတြင္ အေျခခံ၍ ေဖာ္ျပ ေလ့ရွိသည္။

ပံု ၂-၅ ေလထဲတြင္ ပါဝင္သည့္ ဓာတ္ေငြ႔မ်ား

ပံု ၂-၆ ေလထဲတြင္ ေရမႈန္မ်ား ပါဝင္ေနပံု

၂.၃ အပူ သုိေလွာင္ႏုိင္စြမ္း (Specific Heat of Air)

        ကမ႓ာေပၚရွိ အရာဝတၳဳမ်ား အားလံုးသည္ အပူ(heat)ကို သိုေလွာင္ သိမ္းဆည္းထားႏုိင္စြမ္း ရွိသည္။ အပူ(heat)ကို သိုေလွာင္ သိမ္းဆည္းထားႏုိင္စြမ္းကို specific heat ဟု ေခၚသည္။

  	Specific heat တန္ဖုိးမ်ားေလ ထုိအရာဝတၳဳသည္ အပူပမာဏ(amount of heat)မ်ားမ်ားကို သိုေလွာင္သိမ္းဆည္းထားႏုိင္စြမ္း မ်ားေလျဖစ္သည္။

အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္: ျဒပ္ထု(mass) တစ္ယူနစ္ ရွိေသာ အရာဝတၳဳတစ္ခုကို အပူခ်ိန္ 1°F သုိ႔မဟုတ္ 1°C ျမင့္တက္ရန္ အတြက္ လုိအပ္ေသာ အပူပမာဏကို “Specific Heat” ဟုေခၚသည္။

ေရ တစ္ကီလုိဂရမ္(1 kg)ကိုု အပူခ်ိန္ 1°C ျမင့္တက္ရန္အတြက္ ထည့္ေပးရမည့္ စြမ္းအင္(energy) ပမာဏကို တစ္ ကီလုိကယ္လုိရီ(1 kilocalorie)ဟု ေခၚသည္။ ေရတစ္ေပါင္(1 lb)ကို အပူခ်ိန္ 1°F ျမင့္တက္ရန္ ထည့္ေပးရမည့္ စြမ္းအင္(energy)ပမာဏကို 1 BTU (British Thermal Unit) ဟုေခၚသည္။ Specific heat သည္ အပူကို သိုေလွာင္ႏုိင္စြမ္း ျဖစ္သည္။  BTU ႏွင့္ kilocalorie တုိ႔သည္ specific heat ၏ ယူနစ္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

ေျခာက္ေသြ႔ေသာေလ(dry air)၏ specific heat သည္ အပူခ်ိန္(temperature)ကို လုိက္၍ ေျပာင္းလဲေန ေလ့ရွိသည္။ သုိ႔ေသာ္ တြက္ခ်က္မူမ်ား လြယ္ကူေစရန္အတြက္ ေလ၏ specific heat တန္ဖုိးကို Cp =1.006 kJ/kg  K  ျဖင့္ အသံုးျပဳေလ့ရွိသည္။

Cp =1.006 kJ/kg K ၏ အဓိပၸာယ္မွာ ေျခာက္ေသြ႔ေသာေလ တစ္ကီလုိဂရမ္(dry air 1 Kg)ကို တစ္ဒီဂရီ celsius (1°C) ျမင့္တက္ရန္ အတြက္ 1.006 kJ ပမာဏရွိသည့္ အပူထည့္ေပးရန္(heat add) လုိအပ္သည္။

အပူခ်ိန္ 68°F (20°C) ေလ(air)ႏွင့္ ေရ(water)တို႔မွ သယ္ေဆာင္ထားႏုိင္သည့္ အပူပမာဏ(heat energy) ကို ႏႈိင္းယွဥ္ ေဖာ္ျပထားသည္။

            ေရ၏အပူခ်ိန္ တစ္ဒီဂရီ celsius နိမ့္ဆင္းရန္အတြက္ 1.006 kJ ပမာဏရွိသည့္ အပူဖယ္ထုတ္(heat remove)  ေပးရန္ လုိအပ္သည္။

ပံု ၂-၇ 1 BTU ႏွင့္ 1 kcal ၏ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

ပံု ၂-၈ 1 kcal ၏ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

 

Air

Water

Density at 68°F (lb/ ft3)

0.075

62.4

ေလ(air)၊ ေရ(water) ႏွင့္ ေရခဲ(ice)တို႔ ၏ specific ကို IP ယူနစ္ ႏွင့္ SI ယူနစ္ တို႔ျဖင့္ ေဖာ္ျပထားသည္။

Substance

Specific heat

Conventional metric and Yard-pound system

(Btu/lb °F)

S.l metric system

(kJ/kg K)

air

0.243

1.005

Water

1.0

4.187

Ice

0.504

2.110

Wood

0.327

1.369

Iron

0.129

0.540

Mercury

0.0333

0.139

Alcohol

0.615

2.575

Copper

0.095

0.398

  	 ေရတစ္ေပါင္(1 lb)ကို အပူခ်ိန္ 1°F ျမင့္တက္ရန္ အတြက္ လုိအပ္ေသာ အပူစြမ္းအင္(energy) ပမာဏသည္ 1 BTU ျဖစ္သည္။ ေျခာက္ေသြ႔သည့္ ေလတစ္ေပါင္(1 lb of dry air)ကို အပူခ်ိန္ 1°F ျမင့္တက္ရန္ အတြက္ လုိအပ္ေသာ အပူစြမ္းအင္(energy)ပမာဏသည္ 0.24 BTU ျဖစ္သည္။ ေရ၏ အပူ သိုေလွာင္ႏုိင္စြမ္းသည္ ေလထက္ ေလးဆခန္႔ ပိုမ်ားသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ေရသည္ ေလထက္ specific heat ပိုျမင့္သည္။ သဘာဝအားျဖင့္ ေရသည္ ေလထက္ ပို၍ အပူကို သုိေလွာင္သိမ္းဆည္းထားႏုိင္စြမ္း မ်ားသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ေရကို ေအးေအာင္ သုိ႔မဟုတ္ ေႏြးေအာင္ ျပဳလုပ္ရန္ စြမ္းအင္(energy) ပိုလုိအပ္သည္။

Total heat of moist air

Sensible heat

+ Latent heat

= Total heat

ေျခာက္ေသြ႔ေသာေလ (dry air) ႏွင့္ ေရေငြ႕(water vapor)တုိ႔အပူခ်ိန္ ေျပာင္းလဲရန္ အတြက္ လိုအပ္ေသာ အပူပမာဏ

+ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)အျဖစ္ phase ေျပာင္းလဲရန္ အတြက္ လိုအပ္ေသာအပူပမာဏ

= စုစုေပါင္းလိုအပ္သည့္
   အပူပမာဏ

  	Latent Heat ဆိုသည္မွာ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)က သိမ္းဆည္းထားေသာ အပူစြမ္းအင္ ျဖစ္သည္။ [Latent heat is the energy stored in water vapor.]
Sensible heat ဆိုသည္မွာ ေျခာက္ေသြ႔ေသာေလ(dry air)က သိမ္းဆည္းထားေသာ အပူစြမ္းအင္ ျဖစ္သည္။ [Sensible Heat is the energy stored in dry air.]

၂.၄ ဖိအားမ်ားႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ Dalton’s Law 

ဓာတ္ေငြ႕အေရာ(mixture)၏ စုစုေပါင္းဖိအား(total pressure)သည္ ထုိ mixture တြင္ ရွိေသာ ျဒပ္ (substance)မ်ား တစ္ခုခ်င္းစီ၏ ဖိအား(partial pressure)မ်ား ေပါင္းျခင္းႏွင့္ ညီမ်ွသည္။

Dalton’s Law is the total pressure equals the sum of the partial pressure.

                                        

 

=

Total pressure

 

Pa

=

Partial pressure of dry air

 

Pw

=

Partial pressure of water vapor

အပူခ်ိန္ 25°C ရွိသည့္ ေလ(moist air)၏ ဖိအား(total pressure)သည္ 1013.25 mbar ျဖစ္သည္။  Saturated vapor ၏ partial pressure သည္ 31.66 mbar ျဖစ္ၿပီး ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ(dry air) ၏ partial pressure သည္ 971.59 mbar ျဖစ္သည္။

 

Partial pressure of dry air (Pa) =

31.66 mbar

 

 

Partial pressure of saturated vapor (Pw) =

971.59 mbar

 

 

Total(standard) pressure (P) =

1013.25 mbar

 

Humidity ratio ကုိ ေရေငြ႔ဖိအား(partial pressure of water vapor) ႏွင့္ ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ၏ ဖိအား(partial pressure of dry air)တို႔၏ အခ်ိဳးျဖင့္လည္း ေဖာ္ျပႏုိင္သည္။

ဥပမာ - ေလထဲရွိေသာ ေရေငြ႔ဖိအား(partial pressure of water vapor) သည္ 0.20 psia ျဖစ္သည္။  ထုိအခ်ိန္တြင္ ေလထု၏ barometric pressure(atmospheric pressure) သည္ 14.6 psi ျဖစ္လ်ွင္ humidity ratio ကုိ ရွာပါ။

Dalton’s Law   

                       Pa = P – Pw

                       Pa = 14.6-0.2 = 14.4 Psia

Humidity ratio ပုံေသနည္း အရ

ထုိ႔ေၾကာင့္ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor) ၏ partial pressure ကိုသိလ်ွင္ Humidity Ratio ကုိ သိႏုိင္သည္။

Humidity ratio 0.0086  ၏ အဓိပၸာယ္ ဖြင္႔ဆုိခ်က္မွာ ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ(dry air) အေလးခ်ိန္ တစ္ေပါင္ (1lb)တြင္ ေရေငြ႔ပါဝင္မႈ(water vapor content)သည္ 0.0086  lb ျဖစ္သည္ဟု ဆုိလုိသည္။ 

   

ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ(dry air) အေလးခ်ိန္တြင္ တစ္ေပါင္တြင္ ေရေငြ႔(water vapor) 60.2 grain ပါဝင္သည္ ဟု ဆုိလုိသည္။

အေလးခ်ိန္ကို တိုင္းတာသည့္ “Grainsယူနစ္ ကို Psychrometrics တြင္ သံုးေလ့ရွိသည္။ 7000 grains သည္  1 lb ႏွင့္ညီမ်ွသည္။ SI ယူနစ္တြင္ ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ(dry air)၏ ယူနစ္သည္ ကီလုိဂရမ္ (kg) ျဖစ္သည္။ IP ယူနစ္ တြင္ ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ(dry air) ၏ ယူနစ္သည္ ေပါင္(lb) ျဖစ္သည္။

 

RH

=

Relative Humidity %

 

Pw 

=

Partial pressure of water vapor at Dry Bulb temperature

 

Pws

=

Satuation pressure of water vapor at Dry Bulb temperature

၂.၅ Psychrometric Chart ေပၚရွိလုိင္းမ်ား

ပံု ၂-၉ Psychrometric Chart ေပၚရွိလုိင္းမ်ား

ပံု ၂-၁၀ Psychrometric Chart ေပၚရွိလုိင္းမ်ား

၂.၅.၁ Dry Bulb အပူခ်ိန္(Temperature)လုိင္းမ်ား

db80.bmp

 

သာမိုမီတာျဖင့္ တိုင္း၍ရေသာ ေလ၏ အပူခ်ိန္ကို Dry Bulb အပူခ်ိန္(temperature) ဟုေခၚသည္။ သတင္းစာ၊ အင္တာနက္ ႏွင့္ မိုးေလဝသဌာနတုိ႔ ေဖာ္ျပေလ့ရွိသည့္ အပူခ်ိန္သည္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ (temperature) ျဖစ္သည္။ Dry Bulb အပူခ်ိန္ (temperature)ကို မပါမျဖစ္ ေဖာ္ျပေလ့ ရွိသည္။ DB ဟု အတိုေခါက္ ေရးသား ေဖာ္ျပေလ့ ရွိသည္။

ပံု ၂-၁၁ Dry Bulb အပူခ်ိန္ လုိင္းမ်ား

Constant Dry Bulb temperature လိုင္းမ်ားကို “Psychrometric Chart” ေပၚတြင္ မ်ဥ္းမတ္မ်ား (vertical line)ျဖင့္ ေဖာ္ျပထားသည္။ မ်ဥ္းမတ္ (vertical line) တစ္ခုေပၚ ရွိေသာ Dry Bulb အပူခ်ိန္ (temperature) တန္ဖုိးမ်ား တူညီၾကသည္။

ပံု ၂-၁၂ Dry Bulb ၊ Wet Bulb ႏွင့္ Dew Point အပူခ်ိန္ တို႔ကို အရွင္းလင္းဆံုး ေဖာ္ျပ ထားသည္။

ပံု ၂-၁၃ Sling Thermometer သည္ Dry Bulb ႏွင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္ တုိ႔ကို တုိင္းယူရန္ အလြယ္ကူဆံုးေသာ ကိရိယာ ျဖစ္သည္။

ေအာက္ပါပံုမ်ားသည္ IP ယူနစ္ျဖင့္ ေရးဆြဲထားေသာ Psychrometric chart ျဖစ္သည္။ မ်ဥ္းမတ္မ်ား (vertical line)သည္ Dry Blub အပူခ်ိန္လုိင္း(temperature line)မ်ား ျဖစ္သည္။

http://www.acmv.org/lecture/images/3-3.gif

ပံု ၂-၁၄ Dry Blub အပူခ်ိန္လုိင္း(temperature line)မ်ား

ပံု ၂-၁၅ Dry Blub အပူခ်ိန္လုိင္း

၂.၅.၂ Wet Bulb အပူခ်ိန္(Temperature)လုိင္းမ်ား

Wet Bulb အပူခ်ိန္ကို ေရဆြတ္ထားသည့္ ဝါဂြမ္း သုိ႔မဟုတ္ အဝတ္စျဖင့္ ပတ္ထားေသာ သာမိုမီတာ ျဖင့္ တုိင္းယူရသည္။ Wet Bulb အပူခ်ိန္ တုိင္းယူရန္ သာမိုမီတာသည္ ေရစုိစြတ္ေနရန္ လိုအပ္ၿပီး၊ ေလတိုက္ ေနရန္(moving air) လုိအပ္သည္။ သာမိုမီတာသည္ ေရျဖင့္ စုိစြတ္ေနမွသာ Wet Bulb အပူခ်ိန္ ျဖစ္ႏုိင္သည္။ ေရ၏ စိုစြတ္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အေအးဓာတ္(cooling effect)သည္ Wet Bulb အပူခ်ိန္ကို Dry Bulb အပူခ်ိန္ ထက္နိမ့္ေစသည္။ Wet Bulb အပူခ်ိန္ကို WB ဟု အတိုေခါက္ ေရးသား ေဖာ္ျပ ေလ့ရွိသည္။

Wet Bulb အပူခ်ိန္သည္ ေရမ်ား ေရေငြ႔ပ်ံျခင္း(evaporation) ျဖစ္ရန္အတြက္ လုိအပ္သည့္ အပူမ်ားကို စုပ္ယူ လုိက္ေသာေၾကာင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္သည္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ထက္ နိမ့္သြားျခင္း ျဖစ္သည္။ Wet Bulb အပူခ်ိန္သည္ ေလထဲ၌ရွိေသာ ေရေငြ႔ပမာဏ (amount of moisture)ကို ေဖာ္ျပသည္။

  Dry Bulb အပူခ်ိန္သည္ Wet Bulb အပူခ်ိန္ထက္ အျမဲျမင့္(မ်ား) ေလ့ရွိသည္။ ေလထုထဲ၌ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)မ်ား ရာႏႈန္းျပည့္ (၁၀၀%)ရွိေနသည့္ အခုိက္အတန္႔၌သာ Dry Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္တုိ႔ တူညီၾကသည္။ Dry Bulb အပူခ်ိန္သည္ Wet Bulb အပူခ်ိန္ထက္ နည္းရန္(နိမ့္ရန္) မျဖစ္ႏုိင္ေပ။

ေလထုထဲ၌ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor) ရာႏႈန္းျပည့္ ရွိႏွင့္ၿပီးလ်ွင္ (စိုထုိင္းဆမ်ားလ်ွင္) ေရေငြ႔ပ်ံျခင္း (evaporation) မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ေသာေၾကာင့္ အေအးဓာတ္(cooling effect)နည္းကာ Dry Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Wet Bulb တုိ႔၏ အပူခ်ိန္ကြာျခားမႈ နည္းသြားျခင္း ျဖစ္သည္။

  Dry Bulb အပူခ်ိန္(temperature) ႏွင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္(temperature) တုိ႔၏ ျခားနားခ်က္သည္ ေလထု၏ စိုထုိင္းဆ(humidity)ကို ေဖာ္ျပသည္။ ျခားနားခ်က္နည္းလ်ွင္ စိုထုိင္းဆ (humidity)မ်ား၍ ျခားနားခ်က္မ်ားလ်ွင္ စိုထုိင္းဆ(humidity) နည္းသည္။ Dry Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္တူလ်ွင္ စုိထုိင္းဆ(humidity)သည္ ရာႏႈန္းျပည့္(၁၀၀%) ျဖစ္သည္။

ပံုတြင္ျပထားသည့္ မ်ဥ္းေစာင္းမ်ားသည္ တူညီေသာ Wet Bulb အပူခ်ိန္ကို ေဖာ္ျပသည္။ Wet Bulb အပူခ်ိန္သည္ adiabatic saturation အပူခ်ိန္ ျဖစ္သည္။

http://www.acmv.org/lecture/images/4-1.gif

၂-၁၆ Dry Bulb အပူခ်ိန္လုိင္း

ပံု ၂-၁၇ Dry Bulb အပူခ်ိန္လုိင္း

မ်ဥ္းေစာင္းမ်ား(sloping lines)သည္ Wet Blub အပူခ်ိန္လုိင္းမ်ား ျဖစ္သည္။ Wet Blub အပူခ်ိန္၏ တန္ဖုိးမ်ားကို လုိင္း၏ ဘယ္ဘက္ထိပ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

Dry Bulb အပူခ်ိန္ႏွင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္ တုိ႔၏ ျခားနားခ်က္ကို “Wet Bulb Depression” ဟု ေခၚသည္။ Wet Bulb depression သုညျဖစ္လ်ွင္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ႏွင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္ တူညီၿပီး 100% humidity ျဖစ္သည္။ Dry Bulb အပူခ်ိန္ႏွင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္ တူညီသည့္အခုိက္တြင္ ေလသည္ saturated air ျဖစ္သည္။

ဥပမာ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေႏြရာသီ အညာေဒသ၏ ေန႔လယ္အခ်ိန္တြင္ Dry Bulb အပူခ်ိန္သည္ (၃၇) ဒီဂရီ celsius (37°C) ျဖစ္ၿပီး Wet Bulb အပူခ်ိန္သည္ (၃၁) ဒီဂရီ celsius ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အီေကြတာရပ္ဝန္း အေမဇုန္ အျမဲစိမ္း သစ္ေတာ၏ ေန႔လယ္အခ်ိန္တြင္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ သည္ (၃၇)ဒီဂရီ celsius (37°C)ျဖစ္ၿပီး Wet Bulb အပူခ်ိန္သည္ (၃၃)ဒီဂရီ celsius (33°C) ျဖစ္သည္။  Dry Bulb အပူခ်ိန္ ႏွစ္ခု တူညီၾကေသာ္လည္း Wet Bulb အပူခ်ိန္ ႏွစ္ခု မတူညီၾကေပ။

ျမန္မာႏုိင္ငံ အညာေဒသ၏ ေႏြရာသီသည္ ေျခာက္ေသြ႔၍ ပူအိုက္ေသာရာသီဥတုျဖစ္ၿပီး အီေကြတာ ရပ္ဝန္း အေမဇုန္အျမဲစိမ္းသစ္ေတာသည္ စိုစြတ္၍ ပူအိုက္ေသာ ရာသီဥတုျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ အေမဇုန္ အျမဲစိမ္း သစ္ေတာမွ ေလထုသည္ အညာေဒသမွ ေလထုထက္ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)ကို ပိုမိုသယ္ေဆာင္ ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ အေမဇုန္အျမဲစိမ္းသစ္ေတာမွ ေလထုကို စိုထုိင္းဆျမင့္(high humidity) သည္ဟု သတ္မွတ္ၿပီး အညာေဒသမွ ေလထုကို စိုထုိင္းဆ နိမ့္သည္(low humidity)ဟု သတ္မွတ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေမဇုန္သစ္ေတာမွ ေလထုကို ပူေအာင္ သုိ႔မဟုတ္ ေအးေအာင္ လုပ္ရန္ အတြက္ အညာေဒသမွ ေလထုထက္ စြမ္းအင္(energy) ပိုလုိအပ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အေမဇုန္ေတာအတြင္းမွ ေလထုသည္ ေရေငြ႔မ်ား (water vapor)ကို ပိုမို သယ္ေဆာင္ ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

ဥပမာ 76.5°F WB လုိင္းကို Psychrometric chart ေပၚတြင္ ဆြဲျပပါ။ ဥပမာ 45% RH လုိင္းကို Psychrometric chart ေပၚတြင္ ဆြဲျပပါ။

၂-၁၈  76.5°F Wet Bulb လုိင္း

၂-၁၉  45% RH လုိင္းကို psychrometric

မုိးေလဝသဌာနမွ ရရွိသည့္ အခ်က္အလက္သည္ 90°F DB ႏွင့္ 40% RH ျဖစ္လ်ွင္ WB အပူခ်ိန္ကို ရွာပါ။

Cooling coil တစ္ခုမွ ထြက္ေလ(leaving air)သည္ 60°F DB ႏွင့္ 55°F WB ျဖစ္လ်ွင္ Humidity Ratio ႏွင့္ Specific Enthalpy ကို ရွာပါ။

ပံု ၂-၂၀ 90°F DB ႏွင့္ 40% RH ျဖတ္မွတ္ (intersection point) မွ WB 71.2°F ကို ရသည္။

ပံု ၂-၂၁ 60°F DB ႏွင့္ 55°F WB မွ humidity ratio 55°F ႏွင့္ specific enthalpy 23.3 Btu/lb d.a ကို ရသည္။

၂.၅.၃ Dew Point  အပူခ်ိန္(Temperature)

ပံုေသဖိအား(constant barometric pressure) ေအာက္တြင္ ေလထဲ၌ ရွိေသာ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)သည္ ေရ(liquid water) အျဖစ္သုိ႔ စတင္ ေျပာင္းသည့္ အပူခ်ိန္ကို  “Dew Point Temperature” ဟု သတ္မွတ္သည္။ ထုိကဲ့သုိ႔ ေျပာင္းလဲသြားသည့္ ေရမ်ားကို condensed water သုိ႔မဟုတ္ dew ဟုေခၚသည္။ Dew Point သည္ water-to-air saturation temperature ျဖစ္သည္။ Dew Point သည္ Relative Humidity (RH)ႏွင့္ သက္ဆုိင္သည္။

	Relative Humidity (RH) ျမင့္ေလ Dew Point ႏွင့္ လက္ရွိ ေလအပူခ်ိန္ (current air temperature)တုိ႔ နီးကပ္ေလ ျဖစ္သည္။ Relative Humidity 100% ျဖစ္လ်ွင္ Dew Point ႏွင့္ လက္ရွိ ေလအပူခ်ိန္ (current air temperature)တုိ႔ တူညီၾကသည္။

100% RH အခ်ိန္၌ ေလသည္ စုပ္ယူသယ္ေဆာင္ႏုိင္သမ်ွ ေရေငြ႔(water vapor)ပမာဏ အားလံုးကို သယ္ေဆာင္ ထားၿပီးျဖစ္သည္။ အကယ္၍ ေလ၏ အပူခ်ိန္ ႏွင့္ ဖိအား(pressure) ပိုျမင့္လာလ်ွင္ Dew Point အပူခ်ိန္ ပိုျမင့္လာ လိမ့္မည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေလသည့္ ေရေငြ႔ သယ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္း ပိုမ်ားလာသည္။

db60.bmp

 

         ေလက သယ္ေဆာင္ထားသည့္ ေရေငြ႔ ပမာဏ မေျပာင္း လဲလ်ွင္ Relative Humidity(RH) နိမ့္ဆင္း လာလိမ့္မည္။ အပူခ်ိန္ 80°F DB  ႏွင့္ 100% Relative Humidity(RH) အေျခအေနႏွင့္ အပူခ်ိန္ 100°F Dry Bulb ႏွင့္ 100% Relative Humidity (RH) အေျခအေနတြင္ အပူခ်ိန္မ်ားသည့္ 100°F Dry Bulb ေလသည္ အပူခ်ိန္နည္းသည့္ 80°F Dry Bulb ေလထက္ ပိုမ်ားသည့္ ေရေငြ႔ပမဏကို သယ္ေဆာင္ထားႏုိင္သည္။

ပံု ၂-၂၂ Dew Point လုိင္း

Dew Point အပူခ်ိန္ ႏွင့္ လက္ရွိအပူခ်ိန္(current air temperature)တုိ႔ တူညီေနသည့္ အခုိက္ ေလသည္ သယ္ေဆာင္ထားသည့္ ေရေငြ႔မ်ားကို  ဆက္လက္ မသယ္ေဆာင္ႏုိင္ေတာ့ဘဲ ေရအျဖစ္သို႔ စတင္ ေျပာင္းလဲသြားကာ condensation ျဖစ္စဥ္ စတင္ ျဖစ္ေပၚသည္။

Dew Point အပူခ်ိန္ဆိုသည္မွာ ေရေငြ႔(water vapor)မ်ား ေလထဲမွ စတင္ ထြက္ခြာသြားသည့္ ေလ၏ အပူခ်ိန္ကို ဆိုလိုသည္။ ေလထဲမွ ေရေငြ႔မ်ားသည္ Dew Point အပူခ်ိန္  ထက္နိမ့္သည့္ မ်က္ႏွာျပင္ ေပၚတြင္ ေရသီးျခင္း(condensation) ျဖစ္ေပၚေစသည္။

ပံု ၂-၂၃  Dew Point လုိင္း

ပံု ၂-၂၄ Condensation ျဖစ္ပံု

Point A

ေအာက္ပံုတြင္ ျပထားသည့္ အမွတ္ A(point A)Dry Bulb အပူခ်ိန္ 25°C ရွိသည့္ saturated air တစ္ ကီလုိဂရမ္သည္ ေရေငြ႔(water vapor content) 0.02016 kg ကုိ သယ္ေဆာင္ ထားႏုိင္စြမ္း ရွိသည္။

Point B

ထုိေလသည္ 25°C ပင္ 50% saturated ျဖစ္သြားပါက ေရေငြ႔(water vapor content) 0.01008kg ကုိ သယ္ေဆာင္ထားလိမ့္မည္။ 100% saturated air တစ္ ကီလုိဂရမ္မွ သယ္ေဆာင္ ထားႏုိင္သည့္ ေရေငြ႔(water vapor content)ထက္ တစ္ဝက္သာ သယ္ေဆာင္ ထားႏုိင္ေသာ ေၾကာင့္ 50% saturated ျဖစ္ျခင္းသည္။

 Dew Point အပူခ်ိန္တန္ဖုိးကို Wet Bulb အပူခ်ိန္ တန္ဖုိးမ်ားမွ ဖတ္ယူရသည္။

25°C ေလကို တျဖည္းျဖည္းျခင္း ေအးေအာင္ ျပဳလုပ္ပါက B မွ C သုိ႔ ဆက္ထားသည့္ မ်ဥ္းေျဖာင့္ (line BC) အတုိင္းသြားၿပီး saturation line ေပၚရွိ အမွတ္ C (point C) သုိ႔ေရာက္ရွိ လိမ့္မည္။ ေရေငြ႔ (water vapor content) ပါဝင္မႈသည္ ရွိျမဲအတုိင္း မေျပာင္းလဲဘဲ Dry Bulb အပူခ်ိန္သာ က်ဆင္းလာျခင္းကို ဆုိလုိသည္။

Saturation line ေပၚရွိ အမွတ္C (point C)သုိ႔ ေရာက္ရွိခ်ိန္တြင္ သယ္ေဆာင္ထားသည့္ ေရေငြ႔(water vapor content)0.010 08 kg သည္ ေလက အမ်ားဆံုး သယ္ေဆာင္ႏုိင္ေသာ ပမာဏသုိ႔ ေရာက္ရွိသြားျခင္း ျဖစ္သည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ ေလ၏ Dry Bulb သည္ 14.2°C သုိ႔ေရာက္ရွိေနၿပီးျဖစ္သည္။ ထုိသုိ႔ 14.2°C သို႔ ေရာက္ရွိ ၿပီးေနာက္ ေလသည္ သယ္ေဆာင္ထားသည့္ ေရေငြ႔ပါဝင္မႈ (water vapor content) 0.01008 kg ကို ဆက္လက္ သယ္ေဆာင္ကာ 14.2°C ထက္နိမ့္သည့္ အပူခ်ိန္သုိ႔ က်ဆင္းရန္ မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ေပ။

တစ္နည္းအားျဖင့္ 14.2°C ထက္နိမ့္ေအာင္ ျပဳလုပ္ပါက ေလသည္ သယ္ေဆာင္ ထားသည့္ 0.01008kg မွ ေရေငြ႔အခ်ိဳ႕ကို ေရအျဖစ္ စြန္႔ထုတ္လိမ့္မည္။ အမွတ္ C (point C) သုိ႔ ေရာက္ရွိလာသည့္ မူလ အမွတ္ B (original point B)ကို Dew Point အပူခ်ိန္ဟု ေခၚသည္။ Dew Point ဆိုသည္မွာ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)ျဖင့္ ရာႏႈန္းျပည့္(၁၀၀%) ျပည့္ဝေနေသာ ေနေသာေလ(saturated air)၏ အပူခ်ိန္ ျဖစ္သည္။

ပံု ၂-၂၅ Dew point လုိင္း

ပံု ၂-၂၆  Condensation ျဖစ္ပံု

Dew point အပူခ်ိန္တြင္ ေလသည္ ထိုေရေငြ႔မ်ားကို ဆက္လက္ထိန္းထားႏုိင္ျခင္း မရွိေတာ့ဘဲ ေရအျဖစ္သုိ႔ စတင္ေျပာင္းလဲကာ condensation ျဖစ္ေပၚလာသည္။

Condensation ျဖစ္စဥ္ စတင္သည့္ အပူခ်ိန္(temperature)သည္ Dew Point အပူခ်ိန္ (temperature) ျဖစ္သည္။

 ထုိအပူခ်ိန္ကို ေရေငြ႔ပ်ံျခင္း(evaporation) ျဖစ္စဥ္၏ အဆံုးဟုလည္း ေခၚဆိုသည္။ သိမ္းဆည္းထား သမ်ွ ေရေငြ႔မ်ားကုိ ျပန္ထုတ္ေနသည့္ အခ်ိန္တြင္ မည္သည့္ ေရေငြ႔ကိုမ်ွ ထပ္မံ လက္ခံႏုိင္စြမ္း မရွိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

Dry Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Web Bulb အပူခ်ိန္တို႔ တူညီသည့္ အခိုက္မွ အပူခ်ိန္ကို Dew Point အပူခ်ိန္ ဟုေခၚဆိုသည္။ ထိုအခိုက္၌ Dry Bulb ၊ Web Bulb  ႏွင့္ Dew Point အပူခ်ိန္တုိ႔ အားလုံး တူညီ ၾကသည္။ ထုိအခိုက္၌  Relative Humidity(RH)သည္ 100% ျဖစ္သည္။ ေလသည္ သယ္ေဆာင္ႏုိင္သမ်ွ ေရေငြ႔ပမာဏ အားလံုး သယ္ေဆာင္ၿပီး ျဖစ္သည္။

ပံု ၂-၂၇ Dew point အပူခ်ိန္

Dew Point အပူခ်ိန္ကို 100% RH လုိင္းေပၚတြင္ ေတြ႔ႏုိင္သည္။ ထိုအေျခအေနတြင္ ရွိေသာ ေလထုသည္ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)ကို အျပည့္အဝ သယ္ေဆာင္ထားၿပီး ျဖစ္သည္။ ထုိအပူခ်ိန္ထက္ ျမင့္ေနသမ်ွ ကာလပတ္လံုး ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)ကို ဆက္လက္ သယ္ေဆာင္ ထားလိမ့္မည္။

Dew Point အပူခ်ိန္ကို တုိင္းရန္အတြက္ ဖန္ခြက္တစ္ခုထဲတြင္ ေရခဲတံုးေလးမ်ားထည့္ပါ။ ပံု(၂-၁၂)တြင္ ျပထားသည့္အတုိင္း ဖန္ခြက္နံရံ၌ ေရသီးကေလးမ်ား ေတြ႔ရလ်ွင္ သာမုိမီတာျဖင့္ ဖန္ခြက္နံရံႏွင့္ အနီးကပ္ဆံုး ေလ၏ အပူခ်ိန္ကို တုိင္းလ်ွင္ အနီးစပ္ဆံုး Dew Point အပူခ်ိန္ကို ရမည္။

Dew Point အပူခ်ိန္(temperature) ဆိုသည္မွာ ေရေငြ႔(moisture or water vapor)မ်ား ေလထဲမွ စတင္ ထြက္ခြာသြားသည့္ ေလ၏အပူခ်ိန္ကို ဆိုလိုသည္။ Dew Point အပူခ်ိန္(temperature)၌  ေလထဲမွ ေရေငြ႔(moisture or water vapor)မ်ားသည္ Dew Point အပူခ်ိန္(temperature) ထက္နိမ့္သည့္ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ condensation ကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။

            Dew Point အပူခ်ိန္သည္ 100% RH လိုင္းေပၚမွ စတင္ဆြဲသည့္ ေရျပင္ညီမ်ဥ္း(horizontal line) ျဖစ္သည္။ Dew Point အပူခ်ိန္၊ Dry Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္တို႔ တူညီသည့္ အခိုက္တြင္ ရွိသည့္

ေလကို “Saturated Air” ဟုေခၚသည္။

     ထိုအခိုက္အတန္႔တြင္ ေလ(saturated air)သည္ ေရေငြ႔(water vapor)မ်ားကို ဆက္လက္ သယ္ေဆာင္ ႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ေပ။ ထိုအခိုက္၌ ေလထဲသို႔ ေရေငြ႔တခ်ိဳ႕ ထပ္မံ ဝင္ေရာက္လာပါက ေလထဲ၌ရွိႏွင့္ ေနၿပီးေသာ ေရေငြ႔တခ်ိဳ႕သည္ ထုိေလထဲမွ ထြက္ခြာေပးရသည္။ ထိုေရေငြ႔မ်ားသည္ အလြန္ေသးငယ္သည့္ ေရမႈန္ (fine droplet) ပံုစံမ်ိဳးျဖင့္ ထြက္ခြာသြားသည္။ ျမဴႏွင္းမ်ားသည္ “Saturated Air” ျဖစ္ေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပသည့္ အေကာင္းဆံုး ဥပမာ ျဖစ္သည္။ “Saturated Air” အေျခအေနတြင္ အပူခ်ိန္သံုးမ်ိဳး တူညီၾကသည္။

Dew Point Temperature ဥပမာမ်ား

ဥပမာ- အေဆာက္အဦတစ္ခု အတြင္းမွ ေလထု၏ Dry Bulb အပူခ်ိန္သည္ 80°F ျဖစ္ၿပီး Relative Humidity (RH) သည္ 50% ျဖစ္လ်ွင္ ထုိအေဆာက္အဦ၏ နံရံ၌ ေရသီးျခင္း(condensation) မျဖစ္ရန္ အတြက္ နံရံကို မည္သည့္ အပူခ်ိန္တြင္ ထိန္းထားရမည္နည္း။

အေျဖ- ေရသီးျခင္း(condensation) ျဖစ္မျဖစ္ကို စစ္ေဆးရန္ ထုိအေဆာက္အဦ အတြင္းမွ ေလထု၏ Dew Point အပူခ်ိန္ကို သိရန္ လုိအပ္သည္။ 80°F Dry Bulb အပူခ်ိန္လုိင္း ႏွင့္ 50 % Relative Humidity(RH) လုိင္း တုိ႔၏ ျဖတ္မွတ္ကို Psychrometric chart ေပၚတြင္ ရွာပါ။

(က)

Dry Bulb တန္ဖုိးမ်ား ရွိသည့္ေနရာမွ 80°F ေနရာတြင္ မ်ဥ္းမတ္ တစ္ေၾကာင္းကို ေထာင္ပါ။ ထို မ်ဥ္းမတ္သည္ 80°F Dry Bulb အပူခ်ိန္လုိင္း (80°F DB လုိင္း) ျဖစ္သည္။

(ခ)

ထိုေနာက္ RH လုိင္းမ်ဥ္းေကြးမ်ားမွ 50% RH လုိင္းကိုရွာပါ။

(ဂ)

80°F DB လုိင္း ႏွင့္ 50% RH လုိင္း တုိ႔ ျဖတ္သြားေသာေနရာတြင္ ျဖတ္မွတ္(intersection Point)ကုိ ရမည္။ ထုိျဖတ္မွတ္မွ ေရျပင္ညီမ်ဥ္းအတုိင္း ဘယ္ဘက္သုိ႔ သြားလ်ွင္ Dew Point အပူခ်ိန္ စေကးေပၚ၌ Dew Point အပူခ်ိန္ တန္ဖုိး 59°F ကို ရမည္။ ေရသီးျခင္း(condensation) မျဖစ္ရန္အတြက္ ထုိအေဆာက္ အဦနံရံ၏ အပူခ်ိန္ကို 59°F ထက္ မ်ား(ျမင့္)ေအာင္ ထိန္းထားရမည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေရသီးျခင္း (condensation) မျဖစ္ရန္အတြက္ ထိုအခန္းအတြင္းရွိ မ်က္ႏွာျပင္မ်ား အားလံုး၏ အပူခ်ိန္သည္ Dew Point အပူခ်ိန္ထက္ ပုိျမင့္ေအာင္ ထိန္းထားရမည္။

http://www.acmv.org/lecture/images/5-4.gif

ပံု ၂-၂၈ Dew Point အပူခ်ိန္ ၊ Dry Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Web Bulb အပူခ်ိန္

ထုိျဖတ္မွတ္မွ ဘယ္ဘက္သုိ႔ ေစာင္းေနသည့္ Wet Bulb လုိင္းမ်ားအတုိင္း ဖတ္လ်ွင္ Wet Bulb အပူခ်ိန္ 67°F ကို ရမည္။ ပံု(၂-၂၈)တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ေလ၏ ဂုဏ္သတၱိမ်ား (Properties)

 

တန္ဖိုး (Value)

Dry Bulb(given)

=

80°F

RH %(given)

=

50%

Wet Bulb

=

67°F (chart မွ ဖတ္ယူရန္)

Dew Point

=

59°F (chart မွ ဖတ္ယူရန္)

၂.၅.၄ ေအးသည့္ မ်က္မွာျပင္မ်ားေပၚ Condensation ျဖစ္ေပၚျခင္း

ငယ္စဥ္ကေလးဘဝက ေရေငြ႔႐ုိက္ၿပီး အစိုုျပန္ေနသည့္ ျပတင္းေပါက္ မွန္ေပၚတြင္ အ႐ုပ္ကေလးမ်ား ေရးဆြဲခဲ့ၾကဖူး လိမ့္မည္။ ျပတင္းေပါက္မွန္၏ အပူခ်ိန္သည္ ျပင္ပေလထု၏ Dew Point အပူခ်ိန္ ထက္နိမ္႔ ဆင္းလာသည့္အခါ ေလထုထဲရွိ ေရေငြ႔(water vapor)မ်ားကို ျပတင္းေပါက္မွန္ေပၚတြင္ ေရသီးျခင္း (condensation)အျဖစ္ ေတြ႔ျမင္ရျခင္း ျဖစ္သည္။

http://www.acmv.org/lecture/images/5-3.jpg

ပံု ၂-၂၉ Condensation

ပံု ၂-၃၀ Relative Humidity

အရာဝတၳဳတစ္ခု၏ အပူခ်ိန္သည္ ထိေနသည့္ ေလ၏ Dew Point အပူခ်ိန္(temperature)ထက္ ပိုျမင့္(ပူ)ေနပါက condensation မျဖစ္ႏုိင္ပါ။ အရာဝတၳဳတစ္ခု၏ အပူခ်ိန္သည္ ထိေနသည့္ ေလ၏ Dew Point အပူခ်ိန္ (temperature)ထက္ ပိုနိမ့္(ေအး)ေနပါက condensation ျဖစ္လိမ့္မည္။

Dew Point ၏ အဓိပၸာယ္ သတ္မွတ္ခ်က္မွာ ေလသည္ေရေငြ႔(water vapor)မ်ားျဖင့္ ျပည့္ဝေနသည့္ (fully saturated) အေျခအေနတြင္ရွိေသာ ေလ၏အပူခ်ိန္ကို Dew Point အပူခ်ိန္ ဟု ေခၚဆိုျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို Dew Point အပူခ်ိန္ထက္ နိမ့္သည့္ အရာဝတၱဳမ်ား၏ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ ေရသီးျခင္း(condensation) ျဖစ္ေပၚ သည္။

Condensation ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ အရာဝတၱဳမ်ား၏ မ်က္နွာျပင္ေပၚတြင္ ေရစက္ ေရေပါက္ကေလးမ်ား ျဖစ္ေပၚလိမ့္မည္။ ညစ္ပတ္ျခင္း၊ အေရာင္ေျပာင္းေစျခင္း စသည္တုိ႔ေၾကာင့္ ေရသီးျခင္း (condensation)သည္ မလိုလားအပ္သည့္ အရာျဖစ္သည္။

 

ဥပမာ - ေဆာင္းဥတု၌ အခန္းတစ္ခု အတြင္းရွိ မွန္တစ္ထပ္ျဖင့္သာ ျပဳလုပ္ထားေသာ ျပတင္းေပါက္ (Single-glazed window)၏ အပူခ်ိန္သည္ 70°F DB ျဖစ္သည္။ ျပင္ပေလ၏ အပူခ်ိန္သည္ 30°F DB ျဖစ္လ်ွင္ အခန္းတြင္း ေရသီးျခင္း(condensation) မျဖစ္ေစဘဲ အျမင္႔ဆံုး လက္ခံႏုိင္ သည့္ Relative Humidity (RH) တန္ဖိုးကို ရွာပါ။

 

ပံု ၂-၃၁ Dew point အပူခ်ိန္

ျပတင္းေပါက္မွန္၏ အပူခ်ိန္ အတြင္းဘက္သည္ 70°F DB အျပင္ဘက္သည္ 30°F DB ျဖစ္သည္။ မွန္၏ အပူခ်ိန္သည္ 30°F ျဖစ္သည္။ ထုိ္႔ေၾကာင့္ မွန္၏ အနီးအနားတြင္ ရွိေသာ ေလ၏ အပူခ်ိန္သည္ 30°F ျဖစ္သည္။ ေရသီးျခင္း(condensation) မျဖစ္ေပၚေစရန္ အခန္းတြင္းရွိ ေလ၏ Dew point အပူခ်ိန္သည္ 30°F ထက္ မနိမ့္ေစရ။ Psychrometric chart ေပၚတြင္ Dry Bulb 70°F ႏွင့္ Dew point 30°F တုိ႔၏ ဆံုမွတ္မွ Relative Humidity(RH) ကို ဖတ္လ်ွင္ ၂၃% ကို ရသည္။

ေရသီးျခင္း(condensation) မျဖစ္ေစရန္ အျမင္႔ဆံုး လက္ခံႏုိင္သည့္ RH တန္ဖုိးသည္ ၂၃% ျဖစ္သည္။ မွန္ႏွစ္ထပ္(double glazed window) ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ အခန္းတြင္း RH% ကို ျမႇင့္တက္ေစႏုိင္ၿပီး ေရသီးျခင္း (condensation)ကို ေရွာင္လြဲႏုိင္သည္။

ထုိအခန္းအတြင္၌ RH သည္ ၂၃% ထက္ ပိုမ်ားလာသည္ႏွင့္ တစ္ၿပိဳင္နက္ ျပတင္းေပါက္မွန္တြင္ ေရသီးျခင္း (condensation)ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေရစက္ေရေပါက္ ကေလးမ်ားကို ေတြ႔ျမင္ရလိမ့္မည္။

၂.၅.၅ Humidity Ratio လုိင္းမ်ား

Humidity Ratio ဆိုသည္မွာ ေလထဲ ရွိေနသည့္ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)၏အေလးခ်ိန္ ႏွင့္ ထုိေရေငြ႔မ်ား မပါဝင္ေသာ ေျခာက္ေသြ႔သည့္ေလ(dry air)၏ အေလးခ်ိန္ အခ်ိဳးျဖစ္သည္။

  	Humidity Ratio တန္ဖုိးမ်ားလ်ွင္ ေလထဲတြင္ ေရေငြ႔(water vapor) မ်ားစြာ ပါဝင္ေနသည္။ Humidity Ratio တန္ဖုိးနည္းလ်ွင္ ေလထဲတြင္ ေရေငြ႔(water vapor) အနည္းငယ္သာ ပါဝင္ေနသည္။

၂.၅.၆ Relative Humidity လုိင္းမ်ား

http://www.acmv.org/lecture/images/6-1.gif

ပံု ၂-၃၂ Relative Humidity လုိင္းမ်ား

ပံု ၂-၃၃ Relative Humidity လုိင္းမ်ား

Relative Humidity(RH) ဆုိသည္မွာ ေလထဲတြင္ ပါဝင္ေနသည့္ ေရေငြ႔မ်ား၏ saturation ရာခုိင္ႏႈန္း (percentage) ျဖစ္သည္။ ထုိ saturation ရာခုိင္ႏႈန္း(percentage)သည္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ေပၚတြင္ မွီေနသည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ကို relative လုပ္ၿပီးမွ saturation ရာခုိင္ႏႈန္း(percentage)ကို ေဖာ္ျပျခင္း ျဖစ္သည္။ ေဖာ္ျပသည့္ အခ်ိန္တြင္ ရွိေနသည့္ ေလ၏ Dry Bulb အပူခ်ိန္ေပၚတြင္ မူတည္၍ ရာခုိင္ႏႈန္းမည္မ်ွ saturation ျဖစ္ေနသည္ကို ေဖာ္ျပသည္။

            ေလသည္ လက္ရွိ Dry Bulb အပူခ်ိန္၌ ရာခိုင္ႏႈန္းမည္မ်ွ saturation ျဖစ္ၿပီးသည္ကို ေဖာ္ျပသည္။  100% saturation မွ  saturation ျဖစ္ၿပီးသည့္ ရာခိုင္ႏႈန္းကိုႏႈတ္လ်ွင္ ရာခိုင္ႏႈန္းမည္မ်ွ  saturation ျဖစ္ရန္ လုိေသးသည္ကို သိႏုိင္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ လက္ရွိ Dry Bulb အပူခ်ိန္၌ ေရေငြ႔ပမာဏ မည္မ်ွကို သယ္ေဆာင္ထား ၿပီးျဖစ္သည္ကို ရာခုိင္ႏႈန္းျဖင့္ ေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာက္ထပ္ ရာခိုင္ႏႈန္းမည္မ်ွကို ထပ္မံ သယ္ေဆာင္ႏုိင္ ေသးသည္ကို တြက္ယူႏုိင္သည္။

တစ္ခါတစ္ရံ ေလထုထဲတြင္ ေရေငြ႔အေလးခ်ိန္(weight) မည္မ်ွ ပါဝင္ေနသည္ကို absolute တန္ဖိုးျဖင့္ တုိက္႐ုိက္ ေဖာ္ျပသည္။ Relative Humidity(RH) သည္ ေလထဲတြင္ ေရေငြ႔ မည္မ်ွ ပါဝင္ေနသည္ကို ရာခိုင္ႏႈန္းျဖင့္ ညႊန္ျပသည္။  Relative Humidity(RH) သည္ water vapor density (mass per unit volume) ႏွင့္ saturation water vapor density ၏ အခ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ရာခုိင္ႏႈန္းျဖင့္ ေဖာ္ျပသည္။  

 

Relative Humidity (RH) သည္ actual vapor pressure ႏွင့္ saturation vapor pressure တုိ႔၏ အခ်ိဳးျဖစ္သည္။

ပံု ၂-၃၄ သယ္ေဆာင္ႏုိင္သည့္ ပမာဏ(capacity) ႏွင့္ သယ္ေဆာင္ျပီးသည့္ ပမာဏ(content)

           Capacity သည္ ေလမွ အမ်ားဆံုး သယ္ေဆာင္ထားႏုိင္သည့္ ေရေငြ႔ ပမာဏျဖစ္ၿပီး ခြက္၏ ထုထည္ျဖင့္ ဥပမာ ေပးႏုိင္သည္။

Content သည္ ေလမွ သယ္ေဆာင္ထားၿပီးျဖစ္သည့္ ေရေငြ႔ ပမာဏျဖစ္ၿပီး ခြက္ထဲ၌ ရွိေနသည့္ ေရထုထည္ျဖင့္ ဥပမာေပးႏုိင္သည္။

Dry Bulb တန္ဖုိးသည္ ေရထည့္ႏုိင္သည့္ ပံုးႏွင့္ ပမာတူညီသည္။ Dry Bulb တန္ဖုိးျမင့္ေလ ပံုးအရြယ္ အစားႀကီးေလ ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ သယ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္း မ်ားေလျဖစ္သည္။

Wet Bulb တန္ဖုိးသည္ ေရပံုးထဲရွိ ေရပမာဏႏွင့္ တူညီသည္။ Wet Bulb တန္ဖုိး ျမင့္ေလ ပံုးထဲ၌ ေရပမာဏမ်ားေလ ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ သယ္ေဆာင္ထားသည့္  ေရေငြ႕ပမာဏ မ်ားေလ ျဖစ္သည္။

ပံုးအရြယ္အစားထက္ ပိုမ်ားသည့္ ေရပမာဏ ကို ေရပံုးထဲသုိ႔ မထည့္ႏုိင္သကဲ့သုိ႔ Wet Bulb တန္ဖုိးသည္ မည္သည့္အခါမွ Dry Bulb တန္ဖုိးထက္ ပိုမမ်ားႏုိင္ေပ။

  	ေလ၏ Dry Bulb အပူခ်ိန္နိမ့္ေလ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)ကို သိုေလွာင္သိမ္းဆည္းႏုိင္စြမ္း နည္းေလျဖစ္သည္။ ေလ၏ Dry Bulb အပူခ်ိန္ျမင့္ေလ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)ကို သိုေလွာင္ သိမ္းဆည္း ထားႏုိင္စြမ္း မ်ားေလျဖစ္သည္။

ဥပမာ- ေလလံုေသာပံုး သုိ႔မဟုတ္ ပုလင္းတစ္ခု(air tight container) အတြင္း၌ ရွိေနသည့္ ေလထဲတြင္ သယ္ေဆာင္ထားသည့္ ေရေငြ႔သည္ အပူခ်ိန္ႏွင့္ လုိက္၍ ေျပာင္းလဲေနသည္ကို ေလ့လာႏုိင္သည္။ ထုိ ပံုး သုိ႔မဟုတ္ ပုလင္း တစ္ခုအတြင္းသုိ႔ ေရေငြ႔မ်ား မဝင္ႏုိင္ေအာင္ သုိ႔မဟုတ္ မထြက္ႏုိင္ေအာင္ ထိန္းထားႏုိင္လ်ွင္ Relative Humidity(RH) ႏွင့္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ ဆက္စပ္ပံုကို ေအာက္ပါ အတိုင္း ေလ့လာေတ႔ြ ရွိႏုိင္သည္။

ပံု ၂-၃၅ Relative Humidity(RH) ႏွင့္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ စပ္ဆက္ပံု

20% Relative Humidity(RH) - ညေန(၅)နာရီ အခ်ိန္တြင္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ ျမင့္ေသာေၾကာင့္ ေလထုသည္ ေရေငြ႔ သယ္ေဆာင္ႏုိင္ထားစြမ္း မ်ားသည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ထိုအခုိက္၌ရွိေသာ ေလထုသည္ သယ္ေဆာင္ ႏုိင္သည့္ ပမာဏ၏ ၂၀% ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)ကို သယ္ေဆာင္ထားၿပီး ျဖစ္သည္ဟု ဆိုလုိသည္။ ၈၀% ထပ္၍ သယ္ေဆာင္ႏုိင္ေသးသည္ ဟုလည္း ဆိုႏိုင္သည္။

50% Relative Humidity(RH) - ည(၁၁)နာရီ အခ်ိန္တြင္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ က်ဆင္း သြားေသာေၾကာင့္ ေရခိုးေရေငြ႔ သယ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္းလည္း က်ဆင္းသြားသည္။ ေလထုသည္ သယ္ေဆာင္ႏုိင္သည့္ ပမာဏ၏ ၅၀% ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)ကို သယ္ေဆာင္ထားၿပီး ျဖစ္သည္ဟု ဆိုလုိသည္။ ေနာက္ထပ္ ၅၀% ထပ္၍ သယ္ေဆာင္ႏုိင္ေသးသည္ ဟုလည္း ဆိုႏိုင္သည္။ သုိ႔ေသာ္ ရွိေနသည့္ ေရေငြ႔ပမာဏသည္ မေျပာင္းလဲေပ။ RH(%)သာ Dry Bulb အပူခ်ိန္ကုိ လုိက္၍ ေျပာင္းလဲေနသည္။

100% Relative Humidity(RH) - နံနက္(၄)နာရီ အခ်ိန္တြင္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ ပို၍က်ဆင္းသြားေသာေၾကာင့္ ေရေငြ႔ သယ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္းလည္း ပို၍ နည္းသြားသည္။ ေလထုသည္ သယ္ေဆာင္ႏုိင္သည့္ ပမာဏ၏ ၁၀၀% ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)ကို သယ္ေဆာင္ထားၿပီး ျဖစ္သည္ ဟုဆိုလုိသည္။ ေနာက္ထပ္ မည္သည့္ ေရေငြ႔မ်ား (water vapor)ကိုမ်ွ ထပ္မံ မသယ္ေဆာင္ ႏုိင္ေတာ့ေပ။ သို႔ေသာ္ ရွိေနသည့္ ေရေငြ႔(water vapor) မ်ား၏ ပမာဏသည္ မေျပာင္းလဲေပ။

ပံု ၂-၃၆ 10°C အပူခ်ိန္တြင္ ၁၀၀ %

20°C အပူခ်ိန္တြင္ ၅၂ %

30°C အပူခ်ိန္တြင္ ၂၈ %

အထက္ပါ အေျခအေန သံုးခု စလံုးတြင္ ေရေငြ႔မ်ား(water vapor)၏ Absolute ပမာဏသည္ တူညီၾက ေသာ္လည္း Relative Humidity(RH) မတူညီၾကေပ။ Relative Humidity(RH) သည္ လက္ရွိ အပူခ်ိန္(present temperature) အေပၚတြင္ မူတည္ ေနေသာေၾကာင့္ လက္ရွိ အပူခ်ိန္(present temperature) ေျပာင္းတိုင္း Relative Humidity (RH)  လုိက္၍ ေျပာင္းလဲေနသည္။  

Relative Humidity(RH) လုိင္းမ်ားမွ  100% RH  လုိင္းကို saturation line ဟုလည္း ေခၚသည္။

Saturated Air

Unsaturated Air

100 % Relative Humidity

less than 100 % Relative Humidity(RH)

100 % Relative humidity

80 % Relative humidity

50 % Relative humidity

Dry Bulb 90°F

Dry Bulb 80°F

Dry Bulb 90°F

Wet Bulb 90°F

Wet Bulb 75°F

Wet Bulb 75°F

Dew Point 90°F

Dew Point 73°F

Dew Point 69°F

အထက္ပါ ဇယားအရ Relative Humidity(RH) နည္းလာေလ Dry Bulb ႏွင့္ Wet Bulb အပူခ်ိန္ တုိ႔၏ ျခားနားခ်က္ မ်ားလာေလ ျဖစ္သည္။ Dry Bulb ႏွင့္ Wet Bulb ျခားနားခ်က္ကို Wet Bulb depression ဟုေခၚသည္။

Relative Humidity(%)နည္းျခင္းသည္ ေလထဲတြင္ ရွိေနသည့္(သယ္ေဆာင္ထားၿပီးျဖစ္သည့္) ေရေငြ႔ ပမာဏသည္ သယ္ေဆာင္ႏုိင္သည့္ ေရေငြ႔ ပမာဏထက္ နည္းေနျခင္း ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ 80% Relative Humidity(RH) ဆုိသည္မွာ သယ္ေဆာင္ႏုိင္သည့္ ေရေငြ႔ပမာဏ၏ ၈၀%ကို သယ္ေဆာင္ၿပီး ျဖစ္သည္။ ေနာက္ထပ္ ၂၀% ထပ္မံ သယ္ေဆာင္ႏုိင္ေသးသည္ဟု ဆုိလုိသည္။

          ေလထဲတြင္ရွိေနသည့္ ေရေငြ႔ပမာဏ ႏွင့္ သယ္ေဆာင္ႏုိင္သည့္ ေရေငြ႔ပမာဏတုိ႔ တူညီလ်ွင္ ရာႏႈန္းျပည့္ သယ္ေဆာင္ထားၿပီး ျဖစ္သည္။ ထုိအေျခအေနကို 100% Relative Humidity ဟု ေခၚသည္။ ထုိအေျခအေနတြင္ ရွိေသာေလကို “Saturated Air” ဟုေခၚသည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ Dry Bulb အပူခ်ိန္၊ Wet Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Dew Point အပူခ်ိန္ တုိ႔ တူညီၾကသည္။

Wet Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ တုိ႔၏ ကြာျခားခ်က္သည္ ေလ၏ ေျခာက္ေသြ႔မႈ(dryness of the air)ကို ေဖာ္ျပသည္။ ကြာျခားခ်က္မရွိလ်ွင္ (Wet Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ တူညီလ်ွင္) ေလသည္ ေျခာက္ေသြ႔မႈ မရွိေပ။ စုိစြတ္ေနသည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ စုိထုိင္းဆ ရာႏႈန္းျပည့္ (၁၀၀%) ျဖစ္သည္။ Wet Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ တုိ႔၏ ကြာျခားခ်က္ မ်ားေလ ေျခာက္ေသြ႔မႈ မ်ားေလ ျဖစ္သည္။

ေလသည္ ေရေငြ႕မ်ားျဖင့္ လံုးဝျပည့္ဝေနေသာ(saturated) အေျခအေန(100% saturation)တြင္ ေရေငြ႔ (water vapor)ကို ဆက္လက္ သယ္ေဆာင္ထားႏုိင္စြမ္း မရွိေတာ့ေပ။ သုိ႔ေသာ္ ေရေငြ႕မ်ားျဖင့္ မျပည့္မဝ ျဖစ္ေနေသာ unsaturated (100 % saturation မဟုတ္သည့္) အေျခအေနတြင္ ေရေငြ႔(water vapor)ကို သယ္ေဆာင္ရန္ အတြက္ ထပ္မံ လက္ခံႏုိင္သည္။

Relative Humidity(percent)နည္းလာေလ Wet Bulb အပူခ်ိန္ ႏွင့္ Dew Point အပူခ်ိန္ သည္ Dry Bulb အပူခ်ိန္ထက္ နည္းလာေလျဖစ္သည္။ Relative Humidity (percent)နည္းလာေလ Wet Bulb depression မ်ားလာေလ သုိ႔မဟုတ္ ေလသည္ ပို၍ ေျခာက္ေသြ႔ လာေလ ျဖစ္သည္။

ပံု(a)တြင္ ေလသည္ 25°C Dry Bulb ႏွင့္ 50%RH အေျခအေနျဖစ္ၿပီး ေရသည္ 25°C အပူခ်ိန္ ျဖစ္သည္။

 

ပံု(b)တြင္ ေရ၏အပူခ်ိန္ 25°C ထက္နိမ့္သည့္ အခုိက္ တြင္ ေလ၏ အပူခ်ိန္ပိုျမင့္ ေနေသာေၾကာင့္ အပူခ်ိန္ 25°C ေလမွ ေရသုိ႔ sensible heat ကူးေျပာင္းျခင္း (transfer) ျဖစ္ေပၚသည္။ ေရသည္ sensible heat ရရွိသည့္အခါ အသြင္(state) ေျပာင္းလဲျခင္း ျဖစ္ရန္ အတြက္ လုိအပ္ေသာ  latent heat အျဖစ္သုိ႔ ေရာက္ ေစၿပီး ေရအျဖစ္မွ ေရေငြ႔(water vapor) အျဖစ္သုိ႔ ေျပာင္းလဲ ေစသည္။

ပံု ၂-၃၇  ေရေငြ႔ပ်ံျခင္း(evaporation) ျဖစ္ပံု

ထုိသုိ႔ျဖစ္ျခင္းကို ေရေငြ႔ပ်ံျခင္း(evaporation)ဟု ေခၚသည္။ ေရသည္ အရည္(liquid) အေျခအေနမွ ေရေငြ႔ (water vapor)အေျခအေနသုိ႔ ေရာက္ရန္အတြက္ latent heat လုိအပ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ အသြင္ ေျပာင္းလဲျခင္း(phase change) ျဖစ္ေပၚရန္ အတြက္ latent heat လုိအပ္သည္။

 

 

Air Conditioning and Mechanical Ventilation System (Vol. 1) ႏွင့္သက္ဆုိင္ေသာ ACMV Lecture မ်ား (18 Lectures)
1 Chapter-1 Fundamental and Basic Concept Read
2 Chapter-2 (Part 1 of 3) Understanding Psychrometrics (Part 1 of 3) Read
3 Chapter-2 (Part 2 of 3) Understanding Psychrometrics (Part 2 of 3) Read
4 Chapter-2 (Part 2 of 3) Understanding Psychrometrics (Part 3 of 3) Read
5 Chapter - 3 Air Handling Units (Part 1 of 2) Chapter - 3 Air Handling Units (Part 1 of 2) Read
6 Chapter - 3 Air Handling Units (Part 2 of 2) Chapter - 3 Air Handling Units (Part 2 of 2) Read
7 Chapter - 4 (Part 1 of 3) Cooling Towers (Part 1 of 3) Read
8 Chapter - 4 (Part 2 of 3) Cooling Towers (Part 2 of 3) Read
9 Chapter - 4 (Part 3 of 3) Cooling Towers (Part 3 of 3) Read
10 Chapter - 5 (Part 1 of 3) Air Distribution Systems (Part 1 of 3) Read
11 Chapter - 5 (Part 2 of 3) Air Distribution Systems (Part 2 of 3) Read
12 Chapter - 5 (Part 3 of 3) Air Distribution Systems (Part 3 of 3) Read
13 Chapter - 6 (Part 1 of 3) Fans and Blowers (Part 1 of 3) Read
14 Chapter - 6 (Part 2 of 3) Fans and Blowers (Part 2 of 3) Read
15 Chapter - 6 (Part 3 of 3) Fans and Blowers (Part 3 of 3) Read
16 Chapter-7 ( Part 1 of 3) Ventilation ( Part 1 of 3) Read
17 Chapter-7 ( Part 2 of 3) Ventilation ( Part 2 of 3) Read
18 Chapter-7 ( Part 3 of 3) Ventilation ( Part 3 of 3) Read
   

www.acmv.org - Air Conditioning and Mechanical Ventilation for Young Myanmar Engineers

To download all ACMV lecuters in PDF format